روش اجرای آزمونک
پایه مالیات را پیش از نامگذاری نوع آن مشخص کن. در محاسبه بودجه نیز همیشه «درآمد منهای مخارج» را بنویس تا علامت نتیجه گم نشود. برای مرور از راهنمای مالیات و بودجه دولت کمک بگیر.
۱۰ تمرین تشریحی
سؤال 1
مالیاتی که مستقیماً بر درآمد شخص وضع میشود در کدام گروه قرار میگیرد؟
پاسخ تشریحی
مالیات مستقیم؛ پایه مالیات، درآمد یا دارایی شخص است و تکلیف پرداخت مستقیماً به مؤدی مربوط میشود.
سؤال 2
مالیاتی که هنگام خرید کالا در قیمت پرداخت میشود چه سازوکاری دارد؟
پاسخ تشریحی
نمونهای از مالیات غیرمستقیم است؛ از مسیر معامله و مصرف دریافت میشود و پرداختکننده نهایی میتواند مصرفکننده باشد.
سؤال 3
درآمد دولت ۸۰۰ و مخارج آن ۹۵۰ واحد است. تراز بودجه چقدر و از چه نوع است؟
پاسخ تشریحی
تراز برابر درآمد منهای مخارج است: ۸۰۰ منهای ۹۵۰ برابر منفی ۱۵۰؛ بودجه ۱۵۰ واحد کسری دارد.
سؤال 4
درآمد دولت ۱۲۰۰ و مخارج آن ۱۰۰۰ واحد است. نتیجه را بنویسید.
پاسخ تشریحی
تراز بودجه ۲۰۰ واحد مثبت است؛ بنابراین مازاد بودجه ۲۰۰ واحدی وجود دارد.
سؤال 5
اگر درآمد و مخارج هر دو ۷۰۰ واحد باشند، وضعیت بودجه چیست؟
پاسخ تشریحی
تراز صفر و بودجه متوازن است؛ درآمدها با مخارج برابرند.
سؤال 6
درآمد مالیاتی از ۵۰۰ به ۶۰۰ واحد رسیده است. درصد افزایش چند است؟
پاسخ تشریحی
افزایش ۱۰۰ واحد است. ۱۰۰ تقسیم بر مقدار پایه ۵۰۰ ضربدر ۱۰۰، برابر ۲۰ درصد میشود.
سؤال 7
چرا افزایش نرخ یک مالیات الزاماً به همان نسبت درآمد مالیاتی را بالا نمیبرد؟
پاسخ تشریحی
زیرا پایه مالیات، رفتار افراد، میزان فعالیت و توان وصول ممکن است تغییر کند؛ نتیجه باید با شرایط سناریو تحلیل شود.
سؤال 8
هدف اعلامشده یک مالیات با پیامد واقعی آن چه تفاوتی دارد؟
پاسخ تشریحی
هدف، نتیجه موردنظر سیاستگذار است؛ پیامد به واکنش خانوار و بنگاه، شیوه اجرا و شرایط اقتصاد بستگی دارد و ممکن است دقیقاً برابر هدف نباشد.
سؤال 9
چرا برای سنجش اثر مالیات باید پرداختکننده قانونی و تحملکننده اقتصادی را جدا کرد؟
پاسخ تشریحی
کسی که مالیات را به دولت میپردازد ممکن است بخشی از بار را از راه تغییر قیمت یا دستمزد منتقل کند؛ بنابراین ثبت قانونی و اثر نهایی یکسان نیستند.
سؤال 10
الگوی کامل حل یک سناریوی بودجه چیست؟
پاسخ تشریحی
دوره و واحد را یکسان کن، درآمدها و مخارج را دو ستون بنویس، تراز را درآمد منهای مخارج حساب کن، علامت را به مازاد یا کسری ترجمه و پیامد را مشروط تحلیل کن.
چکلیست خودتصحیح
- پایه و سازوکار مالیات را مشخص کردم.
- درآمد و مخارج را در یک دوره سنجیدم.
- تراز را درآمد منهای مخارج گرفتم.
- علامت را درست به کسری یا مازاد ترجمه کردم.
- هدف سیاست را با پیامد قطعی یکی ندانستم.