۲۰ امتحان نهایی / نمونه سؤال جغرافیا / مخاطرات
۱۰ تمرین خطر و آسیب

۱۰ نمونه سؤال مخاطرات طبیعی؛
خطر، مواجهه و آسیب‌پذیری را جدا تحلیل کن

این آزمونک از نام‌بردن حادثه فراتر می‌رود و می‌سنجد چرا یک پدیده در مکان‌های مختلف پیامد متفاوتی دارد و هر راهکار کدام حلقه را تغییر می‌دهد.

خطر × مواجهه × آسیب‌پذیری

روش اجرای آزمونک

سه ستون «خطر، مواجهه، آسیب‌پذیری» بساز و راهکار را به ستونی وصل کن که قرار است تغییر دهد. روش کامل در راهنمای مخاطرات طبیعی و مدیریت بحران آمده است.

۱۰ تمرین تشریحی

سؤال 1

زمین‌لرزه‌ای در ناحیه خالی از سکنه رخ می‌دهد. چرا بزرگی پدیده به تنهایی میزان بحران را تعیین نمی‌کند؟

پاسخ تشریحی

خسارت به مواجهه انسان‌ها و دارایی‌ها و میزان آسیب‌پذیری آن‌ها نیز وابسته است؛ پدیده طبیعی و پیامد انسانی یک چیز نیستند.

سؤال 2

دو محله در معرض سیلاب یکسان‌اند اما یکی ساختمان‌های مقاوم‌تر و مسیر تخلیه دارد. تفاوت اصلی چیست؟

پاسخ تشریحی

آسیب‌پذیری و آمادگی متفاوت است؛ بنابراین پیامد احتمالی می‌تواند با وجود خطر طبیعی یکسان، متفاوت باشد.

سؤال 3

در نقشه خطر، مدرسه روی پهنه پرخطر و نزدیک رود قرار دارد. چه سه جزء را ثبت می‌کنید؟

پاسخ تشریحی

خطر سیلاب، مواجهه مدرسه و جمعیت آن، و آسیب‌پذیری سازه یا دسترسی؛ سپس راهکار متناسب پیشنهاد می‌شود.

سؤال 4

ساخت دیوار حفاظتی پیش از حادثه در کدام مرحله قرار می‌گیرد؟

پاسخ تشریحی

کاهش خطر یا پیشگیری و کاهش اثر؛ اقدامی پیش از رخداد برای کم‌کردن احتمال یا شدت پیامد است.

سؤال 5

تمرین تخلیه و آماده‌کردن کیف ضروری چه نوع اقدامی است؟

پاسخ تشریحی

آمادگی؛ توان واکنش درست و سریع را پیش از وقوع رویداد افزایش می‌دهد.

سؤال 6

هشدار بدون مسیر اقدام چه ضعفی دارد؟

پاسخ تشریحی

اطلاع را به تصمیم عملی تبدیل نمی‌کند. هشدار مؤثر باید زمان، محدوده، مخاطب و اقدام موردنیاز را روشن سازد.

سؤال 7

قطع برق پس از طوفان باعث اختلال آب‌رسانی می‌شود. پیامد مستقیم و زنجیره‌ای را جدا کنید.

پاسخ تشریحی

قطع برق پیامد مستقیم‌تر طوفان برای زیرساخت است؛ اختلال آب‌رسانی پیامد زنجیره‌ای ناشی از وابستگی سامانه‌هاست.

سؤال 8

چرا یک راهکار عمومی برای همه مخاطرات کافی نیست؟

پاسخ تشریحی

سازوکار خطر، زمان هشدار، نوع مواجهه و علت آسیب‌پذیری متفاوت است؛ راهکار باید دقیقاً به حلقه آسیب همان سناریو وصل شود.

سؤال 9

تاب‌آوری پس از بحران را چگونه توضیح می‌دهید؟

پاسخ تشریحی

توان حفظ یا بازیابی کارکردهای اصلی، یادگیری از رویداد و سازگارکردن سامانه برای کاهش آسیب آینده است.

سؤال 10

الگوی کامل تحلیل سناریوی مخاطره چیست؟

پاسخ تشریحی

نوع خطر، مکان و زمان، افراد و دارایی‌های در معرض، آسیب‌پذیری، پیامد مستقیم و زنجیره‌ای و اقدام پیشگیری، آمادگی، پاسخ و بازسازی را بنویس.

چک‌لیست خودتصحیح

  1. پدیده را با خسارت یکی نگرفتم.
  2. خطر، مواجهه و آسیب‌پذیری را جدا کردم.
  3. پیامد مستقیم و زنجیره‌ای را تفکیک کردم.
  4. پیشگیری و آمادگی را جابه‌جا نکردم.
  5. راهکار را به علت آسیب وصل کردم.