روش اجرای آزمونک
در هر مثال دو ستون بساز: «چه چیزی واقعاً ارائه شده» و «چه کلی ادراک میشود». تفاوت این دو، اصل سازماندهی را روشن میکند. روش پایه در راهنمای سازماندهی ادراک آمده است.
۱۰ تمرین تشریحی
سؤال 1
در یک تصویر، نوشته سفید روی زمینه تیره برجسته دیده میشود. کدام تفکیک ادراکی مطرح است؟
پاسخ تشریحی
شکل و زمینه؛ نوشتهای که کانون توجه است شکل و بخش تیره پیرامون آن زمینه ادراک میشود.
سؤال 2
چند نقطه نزدیک به هم به صورت یک دسته دیده میشوند. کدام اصل و چه شاهدی وجود دارد؟
پاسخ تشریحی
اصل مجاورت؛ فاصله کمتر میان نقطهها باعث میشود آنها در یک گروه ادراک شوند.
سؤال 3
در جدول، همه دایرههای همرنگ یک گروه به نظر میآیند، هرچند فاصله برابر است. اصل چیست؟
پاسخ تشریحی
مشابهت؛ ویژگی مشترک رنگ، سازماندهی گروهها را هدایت کرده است.
سؤال 4
دو خط در یک تقاطع طوری دیده میشوند که مسیر نرم خود را ادامه میدهند. کدام اصل مطرح است؟
پاسخ تشریحی
تداوم؛ دستگاه ادراکی مسیر پیوسته و روان را به شکست ناگهانی ترجیح میدهد.
سؤال 5
دایرهای با بخش کوچکی حذفشده همچنان دایره دیده میشود. این مثال چه اصلی است؟
پاسخ تشریحی
تکمیل؛ ذهن بخش غایب را سازمان میدهد تا یک کل کامل ادراک شود.
سؤال 6
در یک شکل هم فاصله و هم رنگ، گروههای متفاوتی پیشنهاد میکنند. چرا پاسخ باید شاهد داشته باشد؟
پاسخ تشریحی
چند اصل میتوانند همزمان فعال باشند؛ باید نشان دهیم در آرایش دادهشده کدام ویژگی دستهبندی غالب را بهتر توضیح میدهد.
سؤال 7
چرا شکل و زمینه ویژگی ثابت خود تصویر نیست؟
پاسخ تشریحی
توجه و هدف مشاهدهگر میتواند کانون را تغییر دهد؛ بخشی که شکل بود ممکن است زمینه شود و برعکس.
سؤال 8
ثابت دیدن اندازه تقریبی یک شیء با دورشدن آن، کدام مبحث است و چرا مجاورت نیست؟
پاسخ تشریحی
ثبات ادراکی است؛ ادراک ویژگی شیء با تغییر داده حسی نسبتاً پایدار میماند و مسئله گروهبندی بر اساس فاصله نیست.
سؤال 9
از تعریف «تکمیل» یک مثال تازه بسازید.
پاسخ تشریحی
مثلاً واژهای که یک حرف آن کمی پوشیده است اما بافت اجازه میدهد آن را کامل بخوانیم؛ باید بخش غایب و کل ادراکشده ذکر شود.
سؤال 10
الگوی کامل پاسخ به سؤال سازماندهی ادراک چیست؟
پاسخ تشریحی
داده حسی، کل ادراکشده، اصل، ویژگی شاهد و دلیل رد نزدیکترین اصل رقیب را کوتاه بنویس.
چکلیست خودتصحیح
- داده حسی را از برداشت جدا کردم.
- اصل را با شاهد نام بردم.
- مجاورت و مشابهت را جابهجا نکردم.
- تکمیل و تداوم را تفکیک کردم.
- ثبات ادراکی را گروهبندی ندانستم.