هر سؤال ۲ نمره: ۱ نمره تشخیص محل یا نوع خطا و ۱ نمره اصلاح همراه دلیل. پاسخ نهاییِ تنها، مهارت خطایابی را نشان نمیدهد.
سؤال ۱: فعل سؤال
سؤال میگوید «مقایسه کنید». پاسخ فقط تعریف مفهوم اول را نوشته است. خطا و اصلاح چیست؟
پاسخ
خروجی فعل اجرا نشده؛ باید هر دو مفهوم زیر معیار مشترک و با شباهت یا تفاوت نوشته شوند.
سؤال ۲: درصد تغییر
برای کاهش از ۳۰ به ۲۴ نوشته شده: ۲۴÷۶×۱۰۰=۴۰۰٪.
پاسخ
تغییر و مبنا وارونهاند؛ کاهش ۶ و مبنا ۳۰ است: ۶÷۳۰×۱۰۰=۲۰٪.
سؤال ۳: واحد
سرعت ۶ متر بر ثانیه در زمان ۱۰ ثانیه ضرب شده و جواب «۶۰ متر بر ثانیه» نوشته شده است.
پاسخ
واحد نهایی غلط است؛ ثانیهها حذف میشوند و مسافت ۶۰ متر است.
سؤال ۴: استنباط متن
متن فقط افزایش همزمان تمرین و نمره را گزارش میکند؛ پاسخ نوشته «تمرین قطعاً علت افزایش نمره است».
پاسخ
از همراهی، علیت قطعی نتیجه گرفته شده؛ باید نتیجه را محدود و نبود کنترل عوامل دیگر را ذکر کرد.
سؤال ۵: نمودار
دادهها ۴، ۷، ۶ و ۹ هستند؛ پاسخ میگوید «مقدار در همهٔ نوبتها افزایش یافته».
پاسخ
از نوبت دوم به سوم کاهش ۷ به ۶ رخ داده است؛ روند کلی افزایشی اما یکنواخت نیست.
سؤال ۶: پاسخ پژوهشی
برای سنجش «تمرکز» نوشته شده: «دانشآموز چقدر متمرکز است».
پاسخ
تعریف عملیاتی نیست؛ باید شاخص مشاهدهپذیر مانند تعداد پاسخ درست در بازهٔ مشخص و روش اندازهگیری تعیین شود.
سؤال ۷: پاسخ تشریحی
برای «دلیل بیاورید» فقط نوشته شده «این روش بهتر است».
پاسخ
ادعا تکرار شده و دلیل ندارد؛ باید معیار برتری و شاهد یا سازوکار مرتبط افزوده شود.
سؤال ۸: کنترل مستقل
دانشآموز برای کنترل محاسبه، دقیقاً همان محاسبه را با همان ترتیب دوباره انجام داده است.
پاسخ
کنترل مستقل نیست و احتمال تکرار همان خطا بالاست؛ باید از تخمین، جایگذاری معکوس یا بررسی واحد استفاده کند.
تفسیر نتیجه
۱۳ تا ۱۶: انتقال خوب؛ ۹ تا ۱۲: نوع خطاهای ازدسترفته را بازآزمایی کن؛ ۰ تا ۸: برنامهٔ خطایابی را اجرا کن.
چه چیزی را ثبت کنیم؟
برای هر خطا چهار ستون بساز: محرک، نخستین گام غلط، اقدام اصلاحی و کنترل بعدی. از برچسب کلی «بیدقتی» استفاده نکن.
گام بعد
خطاهای ردشده را با درخت تصمیم ریشهیابی و با پروتکل بازآزمایی روی سؤال تازه اجرا کن.