آزمونک تحلیلی
عامل تغییر ← عرضه یا تقاضا ← حرکت یا انتقال ← جهت ← پیامد تعادل
۱. کاهش قیمت خود کالا
با ثابتبودن سایر عوامل، قیمت یک کالا کاهش مییابد. روی منحنی تقاضا چه رخ میدهد؟
پاسخ
حرکت روی همان منحنی تقاضا به سمت مقدار تقاضای بیشتر رخ میدهد؛ خود منحنی منتقل نمیشود.
۲. افزایش تعداد خریداران
تعداد خریداران بازار افزایش یافته است. تقاضا چه تغییری میکند؟
پاسخ
منحنی تقاضا به سمت راست منتقل میشود؛ در هر قیمت مقدار بیشتری تقاضا میشود.
۳. افزایش هزینهٔ تولید
هزینهٔ یکی از نهادههای اصلی تولید افزایش مییابد. عرضه چه تغییری میکند؟
پاسخ
با فرض ثابتبودن عوامل دیگر، عرضه کاهش و منحنی عرضه به چپ منتقل میشود.
۴. تعادل از جدول
در قیمتهای ۱۰، ۲۰ و ۳۰، مقدار تقاضا بهترتیب ۸۰، ۶۰ و ۴۰ و مقدار عرضه ۲۰، ۶۰ و ۱۰۰ است. قیمت و مقدار تعادلی را بیاب.
پاسخ
در قیمت ۲۰، عرضه و تقاضا هر دو ۶۰ هستند؛ پس تعادل (قیمت ۲۰، مقدار ۶۰) است.
۵. کمبود
اگر قیمت پایینتر از قیمت تعادلی تعیین شود و مقدار تقاضا از عرضه بیشتر باشد، وضعیت بازار چیست؟
پاسخ
کمبود؛ تفاوت مقدار تقاضا و مقدار عرضه اندازهٔ کمبود است.
۶. مازاد
در قیمتی مقدار عرضه ۹۰ و مقدار تقاضا ۵۵ واحد است. مازاد را حساب کن.
پاسخ
۹۰−۵۵=۳۵ واحد مازاد عرضه.
۷. افزایش همزمان تقاضا
اگر فقط تقاضا افزایش یابد و عرضه ثابت باشد، قیمت و مقدار تعادلی چه جهتی میگیرند؟
پاسخ
هر دو افزایش مییابند.
۸. کاهش عرضه
اگر فقط عرضه کاهش یابد و تقاضا ثابت باشد، قیمت و مقدار تعادلی چگونه تغییر میکنند؟
پاسخ
قیمت تعادلی افزایش و مقدار تعادلی کاهش مییابد.
۹. عامل مبهم
آیا عبارت «فروش بیشتر شد» بهتنهایی برای تشخیص انتقال عرضه یا تقاضا کافی است؟
پاسخ
خیر؛ باید بدانیم چه عاملی تغییر کرده و قیمت خود کالا چه وضعی داشته است. فروش بیشتر میتواند پیامد حرکت یا انتقالهای متفاوت باشد.
۱۰. نقد پاسخ
دانشآموز میگوید «افزایش قیمت کالا منحنی عرضه را همیشه به راست میبرد». خطا را توضیح بده.
پاسخ
افزایش قیمت خود کالا، با ثبات سایر عوامل، حرکت روی منحنی عرضه و افزایش مقدار عرضه است؛ انتقال منحنی نیست.
خودتصحیح
| معیار | امتیاز |
|---|---|
| تشخیص عامل و منحنی | ۸ |
| حرکت یا انتقال و جهت | ۸ |
| پیامد تعادل و دلیل | ۴ |
در هر پاسخ واژهٔ «مقدار» یا «منحنی» را دقیق به کار ببر. درسنامه در راهنمای عرضه و تقاضا قرار دارد.