۲۰ امتحان نهایی / مهارت اقتصاد
بنگاه · ورود · قدرت

ساختار بازار؛
نوع بازار را از نشانه‌ها بساز، نه از نام کالا

برای تشخیص ساختار بازار، تعداد خریداران و فروشندگان، شباهت کالا، امکان ورود، دسترسی به اطلاعات و قدرت هر بنگاه را بررسی کن. یک نشانه به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری کافی نیست.

بازار را با قلمرو معامله تعریف کن

ابتدا مشخص کن چه کالا یا خدمتی، در چه محدوده و برای کدام خریداران بررسی می‌شود. تعریف بسیار گسترده یا بسیار محدود می‌تواند تعداد رقیبان و جانشین‌ها را تغییر دهد.

تعداد بنگاه‌ها را با سهم آن‌ها بخوان

فراوانی فروشنده مهم است، اما توزیع سهم بازار نیز اهمیت دارد. ممکن است چند فروشنده حضور داشته باشند و یک یا دو بنگاه بخش بزرگی از عرضه را در اختیار بگیرند.

شناسنامهٔ ساختار بازار

تعداد و سهم بنگاه‌ها | شباهت کالا | جانشین‌ها | مانع ورود و خروج | اطلاعات | قدرت قیمت‌گذاری | رفتار راهبردی

همگنی و تمایز محصول را جدا کن

اگر خریدار کالاهای عرضه‌کنندگان را کاملاً مشابه بداند، جابه‌جایی میان فروشنده‌ها آسان‌تر است. کیفیت، مکان، خدمات یا نام تجاری می‌تواند تمایز بسازد؛ اثر هر عامل را از سناریو توضیح بده.

مانع ورود را با سازوکار نام ببر

سرمایهٔ اولیه، مجوز، دسترسی به فناوری یا شبکهٔ توزیع می‌تواند ورود رقیب تازه را دشوار کند. صرف کم‌بودن بنگاه‌ها مانع ورود را ثابت نمی‌کند؛ دلیل پایداری این وضعیت را پیدا کن.

قدرت قیمت‌گذاری را مطلق فرض نکن

حتی بنگاهی با رقیب کم با تقاضای خریداران، جانشین‌ها و هزینه‌های خود روبه‌روست. توضیح بده کدام محدودیت اجازه نمی‌دهد قیمت بدون پیامد تغییر کند.

رقابت را فقط کاهش قیمت ندان

بنگاه‌ها می‌توانند بر کیفیت، نوآوری، خدمات، دسترسی یا تبلیغ رقابت کنند. شکل رقابت را از ویژگی محصول و رفتار فروشندگان استخراج کن.

رفتار راهبردی را در بازار چندبنگاهی ببین

وقتی تصمیم هر بنگاه بر نتیجهٔ دیگران اثر دارد، واکنش رقبا اهمیت پیدا می‌کند. در پاسخ زنجیره را بنویس: اقدام بنگاه، واکنش احتمالی رقیب و پیامد برای قیمت یا مقدار.

ساختار و پیامد را یکی نکن

ساختار بازار مجموعهٔ شرایط است و قیمت، کیفیت یا تنوع پیامدهای ممکن آن‌اند. برای نتیجه‌گیری باید مسیر اثر را توضیح بدهی و شرایط دیگر را نیز در نظر بگیری.

تغییر ساختار را مرحله‌ای تحلیل کن

اگر مانع ورود کاهش یافت، نخست امکان ورود را بررسی کن، سپس تعداد عرضه‌کنندگان و شکل رقابت و در پایان اثر احتمالی بر انتخاب و قیمت را بنویس. برای تحلیل تعادل از قیمت تعادلی، مازاد و کمبود استفاده کن.

پاسخ سناریویی را شاهددار کن

نوع یا ویژگی بازار را بنویس، دو نشانهٔ مستقل از متن بیاور و اثر آن‌ها را توضیح بده. برای مرور رفتار خریدار و فروشنده به عرضه و تقاضا و برای تمرین به نمونه سؤال تألیفی اقتصاد برو.