روش اجرای آزمونک
برای هر عامل سه برچسب بنویس: منشأ داخلی یا خارجی، زمینه یا محرک، و سازوکار اثر. آموزش کامل در راهنمای عوامل داخلی و خارجی آمده است.
۱۰ تمرین تشریحی
سؤال 1
نارضایتی مالیاتی درون یک کشور، عامل داخلی است یا خارجی؟
پاسخ تشریحی
داخلی است؛ منشأ آن در ساختار و رابطه دولت و جامعه همان کشور قرار دارد.
سؤال 2
فشار نظامی یک دولت همسایه بر رویداد داخلی چه نوع عاملی است؟
پاسخ تشریحی
خارجی است؛ کنش از بیرون مرز سیاسی جامعه مورد مطالعه آغاز شده است.
سؤال 3
بحران اقتصادی سالها ادامه داشته و یک حادثه کوچک اعتراض را آغاز کرده است. زمینه و محرک را جدا کنید.
پاسخ تشریحی
بحران طولانی زمینه است؛ حادثه نزدیک به آغاز اعتراض، محرک یا جرقه است. محرک بدون زمینه لزوماً همان پیامد را نمیساخت.
سؤال 4
چرا نامبردن «ضعف حکومت» پاسخ علّی کامل نیست؟
پاسخ تشریحی
باید مشخص شود این ضعف از چه راهی اثر گذاشت؛ مثلاً اجرای تصمیم را مختل یا اعتماد و کنترل را کاهش داد.
سؤال 5
یک رهبر تصمیم مهمی گرفته اما ساختار اداری امکان اجرا را محدود کرده است. دو سطح علت چیست؟
پاسخ تشریحی
تصمیم رهبر عامل کنشی یا فردی و محدودیت اداره عامل ساختاری است؛ پاسخ باید تعامل آنها را نشان دهد.
سؤال 6
قدرت خارجی از شکاف داخلی استفاده کرده است. چگونه تعامل را مینویسید؟
پاسخ تشریحی
شکاف داخلی فرصت یا آسیبپذیری ساخت و دخالت خارجی اثر آن را تشدید کرد؛ دو دسته مستقل و بیارتباط نبودند.
سؤال 7
چرا بهانه رسمی یک جنگ الزاماً علت اصلی آن نیست؟
پاسخ تشریحی
بهانه میتواند رویداد اعلامشده و نزدیک باشد، در حالی که منافع، رقابتها یا زمینههای دیرپا در شکلگیری تصمیم نقش عمیقتری داشتهاند.
سؤال 8
برای رتبهبندی عوامل چه معیارهایی به کار میبرید؟
پاسخ تشریحی
گستره اثر، مدت، نزدیکی به رویداد، توان توضیح شواهد و میزان وابستگی عوامل دیگر به آنها.
سؤال 9
اگر منبع فقط همزمانی دو عامل را نشان دهد، چه احتیاطی لازم است؟
پاسخ تشریحی
همزمانی به تنهایی رابطه علّی را ثابت نمیکند؛ باید سازوکار اثر و شواهد تکمیلی جستوجو شود.
سؤال 10
الگوی چهار جملهای پاسخ چیست؟
پاسخ تشریحی
رویداد و بازه را مشخص کن؛ عامل داخلی و سازوکارش را بنویس؛ عامل خارجی و سازوکارش را بیاور؛ تعامل و وزن نسبی را نتیجه بگیر.
چکلیست خودتصحیح
- رویداد و بازه را مشخص کردم.
- منشأ عامل را تعیین کردم.
- زمینه و محرک را جدا کردم.
- برای هر عامل سازوکار اثر نوشتم.
- تعامل و وزن عوامل را توضیح دادم.