سناریوی اصلی؛ جدول ظرفیت تولید
کشور آ: ۱۲ واحد گندم یا ۶ واحد پارچه
کشور ب: ۸ واحد گندم یا ۸ واحد پارچه
سؤال ۱ ـ نوع جدول
آیا عدد بزرگتر در این جدول نشانهٔ بهرهوری بیشتر است یا کمتر؟
پاسخ تشریحی
جدول مقدار تولید با منابع یکسان را نشان میدهد؛ پس عدد بزرگتر یعنی محصول بیشتر و در مقایسهٔ مطلق نشانهٔ بهرهوری بیشتر است.
سؤال ۲ ـ مزیت مطلق
مزیت مطلق هر کشور را تعیین کن.
پاسخ تشریحی
در گندم، کشور آ ۱۲ واحد و کشور ب ۸ واحد تولید میکند؛ پس آ مزیت مطلق دارد. در پارچه، کشور ب ۸ واحد و کشور آ ۶ واحد تولید میکند؛ پس ب مزیت مطلق دارد.
سؤال ۳ ـ هزینهفرصت در کشور آ
هزینهفرصت تولید یک واحد گندم و یک واحد پارچه در کشور آ چقدر است؟
پاسخ تشریحی
هزینهفرصت یک گندم برابر ۶÷۱۲، یعنی ۰٫۵ واحد پارچه است. هزینهفرصت یک پارچه برابر ۱۲÷۶، یعنی ۲ واحد گندم است.
سؤال ۴ ـ هزینهفرصت در کشور ب
دو هزینهفرصت کشور ب را حساب کن.
پاسخ تشریحی
هزینهفرصت یک گندم ۸÷۸، یعنی ۱ پارچه و هزینهفرصت یک پارچه نیز ۱ گندم است.
سؤال ۵ ـ مزیت نسبی
کدام کشور در هر کالا مزیت نسبی دارد؟
پاسخ تشریحی
آ برای هر گندم ۰٫۵ پارچه و ب یک پارچه از دست میدهد؛ پس آ در گندم مزیت نسبی دارد. آ برای هر پارچه ۲ گندم و ب یک گندم از دست میدهد؛ پس ب در پارچه مزیت نسبی دارد.
سؤال ۶ ـ الگوی تخصص
اگر تصمیم فقط بر پایهٔ مزیت نسبی باشد، جهت تخصص را بنویس.
پاسخ تشریحی
کشور آ به سمت تولید گندم و کشور ب به سمت تولید پارچه میرود؛ زیرا هزینهفرصت همان کالا در هر کشور کمتر است.
سؤال ۷ ـ نسبت مبادله
آیا مبادلهٔ یک واحد گندم با ۰٫۷۵ واحد پارچه میان دو هزینهفرصت قرار دارد؟
پاسخ تشریحی
بله. هزینهفرصت یک گندم در آ ۰٫۵ پارچه و در ب ۱ پارچه است. ۰٫۷۵ میان این دو قرار دارد؛ بنابراین با فرضهای سادهٔ سؤال، نسبت داخل بازهٔ دو هزینهفرصت است.
سناریوی دوم؛ جدول زمان لازم
کارگاه س: یک میز ۴ ساعت، یک صندلی ۲ ساعت
کارگاه ص: یک میز ۶ ساعت، یک صندلی ۳ ساعت
سؤال ۸ ـ دام جهت عدد
کدام کارگاه در تولید هر محصول مزیت مطلق دارد؟
پاسخ تشریحی
این جدول نهادهٔ زمان برای یک واحد را نشان میدهد؛ عدد کمتر بهتر است. کارگاه س هم میز را در ۴ ساعت در برابر ۶ ساعت و هم صندلی را در ۲ ساعت در برابر ۳ ساعت تولید میکند؛ پس در هر دو مزیت مطلق دارد.
سؤال ۹ ـ هزینهفرصت و برابری
هزینهفرصت یک میز در هر کارگاه را پیدا کن.
پاسخ تشریحی
در س، زمان یک میز ۴ ساعت و هر صندلی ۲ ساعت است؛ پس یک میز معادل ۲ صندلی است. در ص نیز ۶÷۳=۲ صندلی. هزینهفرصت برابر است و از این دادهها مزیت نسبی متفاوتی برای میز به دست نمیآید.
سؤال ۱۰ ـ نقد پاسخ
دانشآموز میگوید: «هرکس مزیت مطلق دارد، حتماً همان کالا را با کمترین هزینهفرصت تولید میکند.» پاسخ را نقد کن.
پاسخ تشریحی
این حکم همیشگی نیست. مزیت مطلق سطح تولید یا مقدار نهاده را مقایسه میکند، اما مزیت نسبی نسبتِ ازدستدادن کالای دیگر را. باید هزینهفرصت جداگانه محاسبه شود.
جدول کنترل پاسخ
- مشخص کردم اعداد «مقدار تولید» هستند یا «نهادهٔ لازم».
- مزیت مطلق را پیش از محاسبهٔ نسبت تعیین کردم.
- برای هزینهفرصت، کالای ازدسترفته را بر کالای بهدستآمده تقسیم کردم.
- واحد نسبت را نوشتم.
- تخصص را به مزیت نسبی پیوند دادم.
آموزش کامل در راهنمای مزیت مطلق و نسبی و روش نوشتن محاسبات در راهنمای مسائل اقتصاد قرار دارد.