۲۰ امتحان نهایی / نمونه سؤال زمین‌شناسی / نفت و گاز
۱۰ تمرین تحلیل سامانه نفتی

۱۰ نمونه سؤال تلهٔ نفتی؛
منشأ، مسیر، مخزن و مانع را جدا کن

برای تحلیل شکل، فقط نام تله کافی نیست. منشأ ماده، بلوغ، مسیر مهاجرت، ویژگی مخزن و نقش پوش‌سنگ را به هم وصل کن.

منشأ → مهاجرت → تجمع

روش اجرای آزمونک

شکل را از منشأ تا محل تجمع روایت کن. آموزش مرحله‌ای در نفت، سنگ مخزن و تله آمده است.

۱۰ تمرین سامانهٔ نفتی

سؤال 1

سنگ منشأ و سنگ مخزن چه تفاوتی دارند؟

پاسخ تشریحی

سنگ منشأ محل تولید هیدروکربن از مادهٔ آلی است؛ سنگ مخزن فضای مناسب برای تجمع و حرکت آن فراهم می‌کند.

سؤال 2

چرا حفظ مادهٔ آلی در آغاز تشکیل سامانهٔ نفتی مهم است؟

پاسخ تشریحی

اگر مادهٔ آلی پیش از دفن کاملاً تجزیه شود، مادهٔ اولیهٔ کافی برای تولید هیدروکربن باقی نمی‌ماند.

سؤال 3

دفن در زنجیرهٔ تشکیل نفت چه نقشی دارد؟

پاسخ تشریحی

با گذشت زمان شرایط دما و فشار را تغییر می‌دهد و می‌تواند مادهٔ آلی را در محدودهٔ مناسب به بلوغ برساند.

سؤال 4

تخلخل زیاد آیا همیشه به معنای تراوایی زیاد است؟

پاسخ تشریحی

خیر؛ فضاهای خالی باید به هم مرتبط باشند تا سیال بتواند عبور کند. تخلخل مقدار فضا و تراوایی امکان جریان است.

سؤال 5

پوش‌سنگ مناسب چه ویژگی عملکردی دارد؟

پاسخ تشریحی

تراوایی کم و پیوستگی کافی دارد تا مهاجرت رو به بالای هیدروکربن را محدود کند.

سؤال 6

تفاوت سنگ مخزن و تلهٔ نفتی چیست؟

پاسخ تشریحی

مخزن فضای نگهداری و عبور سیال است؛ تله آرایش زمین‌شناسی است که مسیر مهاجرت را می‌بندد و تجمع ایجاد می‌کند.

سؤال 7

در یک مخزن ساده، آب، نفت و گاز از پایین به بالا چگونه قرار می‌گیرند؟

پاسخ تشریحی

معمولاً آب در پایین، نفت در میانه و گاز در بالا قرار می‌گیرد؛ این ترتیب بر تفاوت چگالی نسبی تکیه دارد.

سؤال 8

آیا گسل همیشه مانع مهاجرت نفت است؟

پاسخ تشریحی

خیر؛ بسته به جنس و آرایش لایه‌ها و آب‌بندی، گسل می‌تواند مسیر عبور یا بخشی از تله باشد.

سؤال 9

اگر مخزن خوب باشد اما پوش‌سنگ شکسته و ناپیوسته باشد چه رخ می‌دهد؟

پاسخ تشریحی

هیدروکربن ممکن است از سامانه خارج شود و تجمع پایدار شکل نگیرد؛ وجود مخزن به‌تنهایی کافی نیست.

سؤال 10

برای تحلیل یک مقطع سامانهٔ نفتی چه ترتیبی مناسب است؟

پاسخ تشریحی

منشأ و بلوغ را پیدا کن، مسیر مهاجرت را دنبال کن، مخزن و پوش‌سنگ را تشخیص بده و سپس نوع تله و محل تجمع را توضیح بده.

چک‌لیست خودتصحیح

  1. سنگ منشأ را با مخزن یکی نگرفتم.
  2. تخلخل و تراوایی را جدا تعریف کردم.
  3. مخزن، پوش‌سنگ و تله را جدا تشخیص دادم.
  4. اثر گسل را از شواهد مقطع نتیجه گرفتم.
  5. مسیر تشکیل، مهاجرت و تجمع را کامل نوشتم.