روش اجرای آزمونک
پرسش، جامعه، نمونه، روش گردآوری و نوع نتیجه را در پنج ستون بنویس. آموزش در روش تحقیق جامعهشناسی آمده است.
۱۰ تمرین طراحی و نقد پژوهش
سؤال 1
پژوهشگر میخواهد تجربهٔ زیستهٔ مهاجران را عمیق بفهمد. مصاحبه یا پرسشنامهٔ بسته کدام مناسبتر است؟
پاسخ تشریحی
برای فهم عمیق معنا و تجربه، مصاحبهٔ باز یا نیمهساختاریافته مناسبتر است، با توجه به زمان و دامنهٔ پژوهش.
سؤال 2
جامعهٔ آماری چیست؟
پاسخ تشریحی
همهٔ واحدهایی که پژوهش میخواهد نتیجه را به آنها نسبت دهد؛ باید از نمونهٔ در دسترس جدا تعریف شود.
سؤال 3
نمونه چه زمانی نمایندهتر است؟
پاسخ تشریحی
وقتی روش انتخاب، گروههای مهم جامعه را متناسب پوشش دهد و احتمال حذف منظم برخی اعضا کاهش یابد.
سؤال 4
نظرسنجی فقط در یک کانال داوطلبانه چه سوگیریای ممکن است داشته باشد؟
پاسخ تشریحی
خودانتخابی و پوشش ناکامل؛ پاسخدهندگان ممکن است با کل جامعه تفاوت منظم داشته باشند.
سؤال 5
پرسش «آیا با این طرح عالی موافقید؟» چه ایرادی دارد؟
پاسخ تشریحی
صفت «عالی» جهتدار است و پاسخ را سوق میدهد؛ پرسش باید خنثی و روشن بازنویسی شود.
سؤال 6
مشاهدهٔ مشارکتی چه مزیت و محدودیتی دارد؟
پاسخ تشریحی
زمینه و رفتار واقعی را نزدیکتر نشان میدهد، اما حضور پژوهشگر، تفسیر و دسترسی میتواند داده را محدود کند.
سؤال 7
تفاوت دادهٔ کمی و کیفی چیست؟
پاسخ تشریحی
کمی مقدار و الگوهای عددی را نشان میدهد؛ کیفی معنا، تجربه و فرایند را با جزئیات بررسی میکند.
سؤال 8
چرا همبستگی دو متغیر برای علیت کافی نیست؟
پاسخ تشریحی
جهت اثر و متغیر سوم روشن نیست؛ طراحی و شواهد بیشتری برای ادعای علّی لازم است.
سؤال 9
تعریف عملیاتی در پژوهش اجتماعی چه میکند؟
پاسخ تشریحی
مفهوم کلی را به شاخص یا روش مشاهده و سنجش مشخص تبدیل میکند تا داده قابل گردآوری باشد.
سؤال 10
دامنهٔ تعمیم نتیجه را چگونه تعیین میکنیم؟
پاسخ تشریحی
از جامعهٔ تعریفشده، روش نمونهگیری، شرایط گردآوری و محدودیت ابزار فراتر نمیرویم.
چکلیست خودتصحیح
- روش را با نوع پرسش هماهنگ کردم.
- جامعه و نمونه را جدا تعریف کردم.
- سوگیری انتخاب و صورت پرسش را سنجیدم.
- مفهوم را عملیاتی کردم.
- نتیجه را فراتر از دامنهٔ نمونه تعمیم ندادم.