روش اجرای آزمونک
چهار داده تولد، مرگ، ورود و خروج را در جدول جهتدار بنویس. سپس تغییر طبیعی و مهاجرت خالص را جدا بساز. روش پایه در راهنمای تغییر و رشد جمعیت آمده است.
۱۰ تمرین تشریحی
سؤال 1
در یک سال ۸۰۰ تولد و ۳۰۰ مرگ ثبت شده است. تغییر طبیعی جمعیت چقدر است؟
پاسخ تشریحی
تولد منهای مرگ: ۸۰۰ منهای ۳۰۰ برابر ۵۰۰ نفر افزایش طبیعی است.
سؤال 2
۱۲۰۰ نفر وارد و ۱۵۰۰ نفر خارج شدهاند. مهاجرت خالص را حساب کنید.
پاسخ تشریحی
ورودی منهای خروجی: ۱۲۰۰ منهای ۱۵۰۰ برابر منفی ۳۰۰ نفر؛ مهاجرت خالص منفی است.
سؤال 3
با داده دو سؤال قبل، تغییر کل جمعیت چقدر است؟
پاسخ تشریحی
تغییر طبیعی ۵۰۰ بهعلاوه مهاجرت خالص منفی ۳۰۰ برابر ۲۰۰ نفر افزایش کل است.
سؤال 4
جمعیت آغاز دوره ۲۰ هزار و پایان دوره ۲۱ هزار است. تغییر مطلق چقدر است؟
پاسخ تشریحی
۲۱ هزار منهای ۲۰ هزار برابر هزار نفر افزایش است.
سؤال 5
با داده سؤال قبل، نرخ تغییر نسبت به جمعیت آغاز دوره چند درصد است؟
پاسخ تشریحی
هزار تقسیم بر ۲۰ هزار ضربدر ۱۰۰ برابر ۵ درصد است.
سؤال 6
دو شهر هرکدام ۱۰۰۰ نفر افزایش داشتهاند؛ آیا نرخ رشدشان برابر است؟
پاسخ تشریحی
فقط اگر جمعیت پایه آنها برابر باشد. تغییر مطلق یکسان میتواند نسبت متفاوتی از جمعیت آغاز دوره باشد.
سؤال 7
رشد کل مثبت است اما مهاجرت خالص منفی. این وضعیت چگونه ممکن است؟
پاسخ تشریحی
افزایش طبیعی میتواند از کاهش ناشی از مهاجرت بیشتر باشد و در مجموع رشد مثبت بسازد.
سؤال 8
چرا مقایسه نرخ ماهانه یک شهر با نرخ سالانه شهر دیگر نادرست است؟
پاسخ تشریحی
دوره زمانی یکسان نیست؛ نرخها باید به مبنای زمانی و جمعیت پایه سازگار تبدیل شوند.
سؤال 9
نمودار جمعیت صعودی است. آیا از آن به تنهایی سهم تولد و مهاجرت را میفهمیم؟
پاسخ تشریحی
خیر؛ نمودار کل تغییر را نشان میدهد و برای تفکیک اجزا به داده تولد، مرگ، ورود و خروج نیاز داریم.
سؤال 10
الگوی کامل کنترل مسئله جمعیت چیست؟
پاسخ تشریحی
قلمرو و دوره را ثابت کن، تغییر طبیعی و مهاجرت خالص را جدا حساب کن، تغییر کل را بساز، نرخ را با مخرج درست بگیر و جمعیت پایان را بازسازی کن.
چکلیست خودتصحیح
- قلمرو و دوره را یکسان کردم.
- تولد منهای مرگ را جدا حساب کردم.
- ورودی منهای خروجی را جهتدار نوشتم.
- تغییر مطلق را با نرخ یکی نگرفتم.
- جمعیت پایان را بازسازی کردم.