سکونتگاه روستایی؛
شکل استقرار خانه‌ها را به محدودیت و فرصت همان مکان وصل کن

مشاهده را پیش از علت بنویس

فاصلهٔ واحدها، جهت گسترش، وجود هسته و پیروی از راه یا رود را توصیف کن. تا الگوی فضایی روشن نشده، نام عامل را حدس نزن.

مقیاس تصویر یا نقشه را مشخص کن

الگویی که در سطح یک روستا متمرکز است ممکن است در سطح ناحیه پراکنده دیده شود. نتیجه را در همان مقیاس سؤال نگه دار.

آب را با نحوهٔ دسترسی تحلیل کن

وجود رود، چشمه، چاه یا شبکهٔ آبیاری می‌تواند محل و فاصلهٔ واحدها را تغییر دهد. صرف نزدیکی رنگ آبی روی نقشه دلیل کامل نیست؛ رابطهٔ دسترسی را توضیح بده.

ناهمواری را با سطح قابل ساخت پیوند بده

شیب، دره، دشت یا دامنه بر محل ساختمان و راه اثر دارند. جهت کشیدگی استقرار را با شکل زمین و خطوط ارتفاعی مقایسه کن.

زمین کشاورزی و خانه‌ها را جدا ببین

ارزش یا پراکندگی قطعه‌های قابل کشت می‌تواند تراکم خانه‌ها را تغییر دهد. محل سکونت و محل تولید الزاماً یک الگوی یکسان ندارند.

راه را عامل شکل‌دهنده و پیامد بدان

استقرار ممکن است در امتداد مسیر رشد کند و افزایش جمعیت نیز نیاز به راه تازه بسازد. جهت رابطه را از ترتیب زمانی یا شواهد موقعیت تعیین کن.

نوع معیشت را با نیاز فضایی توضیح بده

فعالیت‌های متفاوت به زمین، مرتع، آب، بازار یا دسترسی‌های متفاوت نیاز دارند. فقط نام شغل را ننویس؛ سازوکار اثر آن بر الگو را نشان بده.

خدمات را با آستانه و فاصله بسنج

تمرکز جمعیت می‌تواند ارائهٔ برخی خدمات را آسان‌تر کند، در حالی که پراکندگی زمان و هزینهٔ دسترسی را بالا می‌برد. گروه‌های دورتر را جدا بررسی کن.

تغییر الگو را با عامل تازه دنبال کن

راه جدید، تغییر منبع آب، فعالیت اقتصادی یا مهاجرت می‌تواند جهت گسترش را عوض کند. وضعیت پیش و پس را با یک معیار ثابت مقایسه کن.

نتیجه را چندعلتی اما اولویت‌دار بنویس

دو یا سه عامل را نام ببر و برای عامل غالب شاهد نقشه‌ای ارائه کن. برای جابه‌جایی جمعیت به مهاجرت و برای ارتباط روستا و شهر به شهرنشینی مراجعه کن.