۲۰ امتحان نهایی / مهارت زیست
صفت، گامت، احتمال

آمیزش ژنتیک؛
هر خانهٔ جدول را به یک گامت وصل کن

جدول آمیزش آخر مسیر است. ابتدا الگوی وراثت و ژن‌نمود والدها را از متن استخراج کن، گامت‌های ممکن را بساز و بعد احتمال ژن‌نمود و رخ‌نمود زاده‌ها را جدا گزارش بده.

Aa

صورت سؤال را به شناسنامهٔ صفت تبدیل کن

صفت، دگره‌ها و نوع رابطهٔ میان آن‌ها را مطابق اطلاعات سؤال بنویس. نمادگذاری را از ابتدا تعریف و تا پایان ثابت نگه دار تا حرف بزرگ و کوچک جای استدلال را نگیرد.

ژن‌نمود والدها را با شاهد تعیین کن

هر ویژگی ظاهری لزوماً فقط یک ژن‌نمود ندارد. اطلاعات والد، زاده یا نسل‌های پیشین را کنار هم بگذار و برای ژن‌نمود قطعی یا حالت‌های ممکن دلیل بنویس.

چهار ردیف پیش از جدول

تعریف نمادها ← ژن‌نمود والدها ← گامت‌های هر والد ← پرسش دقیق دربارهٔ زاده‌ها

از هر گامت یک دگرهٔ هر ژن بردار

گامت‌ها را از ژن‌نمود والد استخراج کن و موارد تکراری را دوباره نشمار. اگر بیش از یک ژن مطرح است، ترکیب‌های ممکن را منظم بنویس تا حالتی جا نیفتد.

سطر و ستون جدول را برچسب بزن

گامت‌های یک والد را بالای جدول و گامت‌های والد دیگر را کنار آن قرار بده. هر خانه از پیوند یک سطر و یک ستون ساخته می‌شود؛ بنابراین منشأ هر دگره روشن می‌ماند.

ژن‌نمود و رخ‌نمود را جدا بشمار

ابتدا خانه‌های هم‌ژن‌نمود را گروه‌بندی کن و سپس با استفاده از رابطهٔ دگره‌ها رخ‌نمودها را به دست آور. یک رخ‌نمود ممکن است از چند ژن‌نمود متفاوت ساخته شود.

احتمال را با فضای حالت مرتبط کن

مخرج کسر باید همهٔ حالت‌های هم‌احتمال مورد بررسی و صورت آن حالت‌های مطلوب را نشان دهد. اگر گامت‌ها احتمال یکسان ندارند، وزن هر مسیر را جدا نگه دار و فقط در پایان جمع کن.

برای چند رویداد، «و» و «یا» را تشخیص بده

پرسش را به رویدادهای ساده‌تر بشکن. مسیرهای هم‌زمان و مسیرهای جایگزین یک عملیات یکسان ندارند؛ رابطهٔ احتمال را بعد از روشن‌شدن معنای عبارت انتخاب کن.

نتیجه را به زبان سؤال برگردان

تنها یک کسر ننویس؛ مشخص کن این مقدار احتمال کدام ژن‌نمود یا رخ‌نمود است. اگر اطلاعات از نمودار خانوادگی آمده، از راهنمای شجره‌نامهٔ ژنتیک و برای گزاره‌های دقیق از راهنمای قیدهای زیست کمک بگیر.