قافیه و ردیف؛
از آخر مصراع به عقب مقایسه کن

مصراع‌های هم‌جایگاه را انتخاب کن

در قالب داده‌شده مشخص کن کدام پایان‌ها باید با هم سنجیده شوند. هر دو خط نزدیک الزاماً زوج قافیه نیستند. ساخت شعر و دستور سؤال دامنهٔ مقایسه را تعیین می‌کند.

خوانش درست را پیش از نوشتار تثبیت کن

قافیه با آوا ارتباط دارد، پس مصراع را طبیعی و پیوسته بخوان. شکل املایی مشابه بدون صدای متناظر کافی نیست و تفاوت نوشتاری نیز همیشه تفاوت آوایی کامل نمی‌سازد.

ردیف را از تکرار کامل پیدا کن

از انتها، واژه یا گروهی را که با صورت و نقش یکسان تکرار شده جدا کن. تکرار بخشی از واژه یا فقط یک صدا را ردیف ننام. اگر بخش کامل مشترکی وجود ندارد، نبود ردیف را نیز به‌عنوان نتیجه بررسی کن.

ردیف را کنار بگذار و قافیه را دوباره بخوان

پس از حذف ذهنی ردیف، پایان باقی‌ماندهٔ مصراع‌ها را مقایسه کن. واژه‌های قافیه باید در جایگاه درست قرار گرفته و اشتراک آوایی لازم را داشته باشند.

بخش مشترک را تا نقطهٔ معتبر عقب ببر

از انتهای واژه‌های قافیه به عقب صداها را مقایسه کن و محل آغاز اشتراک را طبق قواعد درس تعیین کن. شباهت اتفاقی یک حرف در نوشتار را به‌جای ساختمان قافیه نپذیر.

واژهٔ قافیه و حروف قافیه را جدا گزارش کن

ممکن است سؤال نام واژه‌ها، بخش مشترک یا حرفی با نقش مشخص را بخواهد. فعل سؤال را بخوان و سطح پاسخ را دقیق نگه دار؛ نوشتن کل واژه به جای حرف یا برعکس می‌تواند ناقص باشد.

پسوند و شناسه را با نقششان بسنج

بخش پایانی مشترک ممکن است جزء واژه، وند یا شناسه باشد. برای ردیف یا قافیه‌بودن، صورت، معنی و جایگاه آن را در هر دو مصراع مقایسه کن و صرف شباهت ظاهری را معیار نکن.

قافیهٔ میانی را از پایان اصلی جدا کن

اگر درون مصراع هم هماهنگی دیده می‌شود، جای آن را مشخص کن. وجود آرایش میانی ساخت قافیهٔ اصلی پایان شعر را خودکار تغییر نمی‌دهد؛ هرکدام را با نام و شاهد جدا بنویس.

خطای قافیه را با خواندن بلند پیدا کن

دو پایان را بدون بخش‌های پیشین پشت سر هم بخوان. اگر اشتراک ادعاشده در تلفظ شنیده نمی‌شود یا ردیف یکسان نیست، مرزبندی را دوباره بررسی کن.

پاسخ را روی متن علامت بزن

ردیف را یک‌بار زیرخط و واژه‌های قافیه را با نشانه‌ای دیگر مشخص کن؛ سپس توضیح کوتاه بنویس. برای وزن و خوانش از راهنمای عروض و قافیه و برای آرایه‌ها از راهنمای آرایه ادبی کمک بگیر.