۲۰ امتحان نهایی / مهارت شیمی
لوویس، ناحیه، شکل

شکل مولکولی؛
ناحیه‌ها را بشمار، سپس اتم‌ها را نام ببر

هندسهٔ ناحیه‌های الکترونی و شکل مولکولی همیشه یک نام ندارند. ساختار لوویس را کامل کن، ناحیه‌های اطراف اتم مرکزی را بشمار و در پایان فقط جایگاه اتم‌ها را برای نام شکل گزارش بده.

AXE

ساختار لوویس نقطهٔ شروع است

پیش از تعیین شکل، اتم مرکزی، پیوندها و جفت‌های ناپیوندی آن را درست رسم کن. شکل سه‌بعدی را از فرمول مولکولی به‌تنهایی حدس نزن؛ دو گونه با شمار اتم مشابه می‌توانند جفت‌های تنهای متفاوت داشته باشند.

شناسنامهٔ مرکز

اتم مرکزی | تعداد اتم‌های متصل X | تعداد جفت‌های ناپیوندی E | مجموع ناحیه‌ها

هر پیوند را یک ناحیه حساب کن

در شمارش ناحیه‌های الکترونی مدل، پیوند یگانه، دوگانه یا سه‌گانه میان دو اتم یک راستای پیوندی و یک ناحیه محسوب می‌شود. تعداد خط‌های پیوند چندگانه را به‌عنوان چند ناحیه جدا نشمار.

هر جفت تنها یک ناحیهٔ مستقل است

جفت‌های ناپیوندی اتم مرکزی در آرایش ناحیه‌ها نقش دارند، هرچند در نام شکل مولکولی به‌صورت رأس اتمی دیده نمی‌شوند. جفت‌های تنها روی اتم‌های کناری را در شمارش اطراف مرکز وارد نکن.

هندسهٔ الکترونی را پیش از شکل مولکولی تعیین کن

مجموع ناحیه‌ها آرایش کلی ناحیه‌های الکترونی را می‌دهد. سپس با کنارگذاشتن جایگاه‌های جفت تنها از نام‌گذاری اتمی، شکل مولکولی را تعیین کن. این ترتیب تفاوت شکل خمیده و خطی یا هرمی و مسطح را روشن می‌کند.

نماد AXE را به جدول تبدیل کن

A اتم مرکزی، X تعداد اتم‌های متصل و E تعداد جفت‌های ناپیوندی مرکز است. نماد را پس از شمارش از روی لوویس بنویس؛ آن را حفظی از نام ماده برندار.

نمونهٔ سه ناحیه‌ای

اگر اتم مرکزی سه ناحیه داشته باشد و هر سه پیوندی باشند، اتم‌ها در مدل پایه آرایش مسطح سه‌گوش دارند. اگر دو ناحیه پیوندی و یکی جفت تنها باشد، هندسهٔ ناحیه‌ها حفظ می‌شود اما شکل اتم‌ها خمیده خواهد بود.

جفت تنها بر زاویهٔ پیوندی اثر می‌گذارد

ناحیه‌های الکترونی دافعه دارند و جفت ناپیوندی می‌تواند فضای متفاوتی نسبت به جفت پیوندی اشغال کند. اگر سؤال مقایسهٔ زاویه می‌خواهد، تعداد و نوع ناحیه‌ها را در زنجیرهٔ علت بیاور و عدد دقیق را بدون داده حفظی ننویس.

چند اتم مرکزی را بخش‌بندی کن

در مولکول بزرگ‌تر، برای هر اتم مرکزی یا محل اتصال یک تحلیل محلی جدا انجام بده. شکل کل مولکول را با یک نماد AXE واحد توصیف نکن مگر آنکه سؤال همان مرکز مشخص را خواسته باشد.

رزونانس را با تغییر اسکلت قاطی نکن

در ساختارهای رزونانسی، جای اتم‌ها و اسکلت اصلی ثابت است و توزیع الکترون‌ها تغییر می‌کند. برای هندسه، ناحیه‌های اطراف مرکز را بر اساس نمایش معتبر و مدل داده‌شده بررسی کن.

کنترل نهایی با رسم فضایی

تعداد X و E را زیر شکل بنویس و ببین نام شکل فقط اتم‌ها را توصیف می‌کند یا همهٔ ناحیه‌ها را. برای رسم پایه از ساختار لوویس و برای نتیجهٔ قطبیت از قطبیت مولکول کمک بگیر.