روش بودجهای
الکترونهای ظرفیتی همهٔ اتمها را جمع کن؛ برای بار منفی الکترون بیفزا و برای بار مثبت کم کن. سپس پیوندها و جفتهای تنها را از همین بودجه خرج کن.
هر خط پیوندی دو الکترون است. هیدروژن دوتایی و بسیاری از اتمهای اصلی هشتتایی بررسی میشوند.
سؤال ۱: آب
H₂O چند الکترون ظرفیتی دارد و اطراف O چند جفتتنها است؟
پاسخ: 6+2(1)=8 الکترون؛ دو پیوند O–H و دو جفتتنها روی O.
سؤال ۲: دیاکسید کربن
ساختار اصلی CO₂ را بنویسید.
پاسخ: O=C=O؛ دو پیوند دوگانه، و روی هر O دو جفتتنها قرار دارد.
سؤال ۳: آمونیاک
در NH₃ چند پیوند و چند جفتتنها روی N وجود دارد؟
پاسخ: سه پیوند یگانه N–H و یک جفتتنها روی N.
سؤال ۴: متان
چرا CH₄ روی کربن جفتتنها ندارد؟
پاسخ: چهار پیوند یگانه، هر چهار الکترون ظرفیت کربن را در پیوند بهکار میگیرند و هشت الکترون پیرامون C فراهم میشود.
سؤال ۵: مولکول اکسیژن
پیوند در O₂ یگانه است یا دوگانه؟
پاسخ: دوگانه؛ O=O و روی هر اتم اکسیژن دو جفتتنها است.
سؤال ۶: مولکول نیتروژن
ساختار N₂ را توصیف کنید.
پاسخ: N≡N؛ پیوند سهگانه و یک جفتتنها روی هر N.
سؤال ۷: یون آمونیوم
بودجهٔ الکترون ظرفیتی NH₄⁺ چقدر است؟
پاسخ: 5+4(1)−1=8 الکترون؛ چهار پیوند N–H و بدون جفتتنها روی N.
سؤال ۸: اثر بار منفی
برای رسم OH⁻ چند الکترون ظرفیتی میشماریم؟
پاسخ: 6+1+1=8؛ الکترون آخر بهسبب بار منفی افزوده میشود.
سؤال ۹: استثنای بور
در BF₃ پس از سه پیوند B–F چند الکترون پیرامون B است؟
پاسخ: ۶ الکترون؛ BF₃ نمونهای است که اتم بور میتواند هشتتایی ناقص داشته باشد.
سؤال ۱۰: یافتن خطای شمارش
دانشآموز برای CO₂ مجموع ۱۲ الکترون ظرفیتی نوشته است. اصلاح کنید.
پاسخ: کربن ۴ و دو اکسیژن هرکدام ۶ میدهند: 4+12=16 الکترون.
چطور خودتصحیح کنی؟
بودجهٔ کل را بالای ساختار بنویس، الکترون هر خط و نقطه را بشمار، دوتایی H و هشتتایی اتمهای لازم را کنترل کن و در یونها جمع بار را با نماد گونه تطبیق بده.