معاد و زندگی اخروی؛
نوع دلیل را مشخص کن و نتیجه را بیشتر از مقدمه گسترش نده

ادعای مورد سؤال را دقیق نام ببر

امکان رخداد، ضرورت آن، ویژگی زندگی اخروی یا اثر باور بر رفتار، گزاره‌های متفاوتی‌اند. نخست بگو قرار است کدام گزاره توضیح یا اثبات شود.

امکان و ضرورت را جدا نگه دار

دلیلی که ناسازگاری یا ناتوانی را رد می‌کند، با دلیلی که نیاز و حکمت وقوع را توضیح می‌دهد یکسان نیست. عنوان هر دلیل را کنار نتیجهٔ آن بنویس.

مقدمه‌ها را کامل بنویس

پاسخ را از یک نتیجهٔ حفظی آغاز نکن. ویژگی انسان، جهان یا صفت الهی مطرح‌شده در درس را به‌عنوان مقدمه بیاور و رابطهٔ آن را با نتیجه توضیح بده.

عدالت و حکمت را با سازوکار بیان کن

تنها نام صفت را ذکر نکن. نشان بده کدام وضعیت بدون ادامهٔ حیات یا نتیجهٔ اعمال ناتمام می‌ماند و چگونه مقدمه به ضرورت بحث پیوند می‌خورد.

رابطهٔ عمل و نتیجه را دقیق بنویس

اگر سؤال از پیامد عمل سخن می‌گوید، نوع رابطه را مطابق متن درس توضیح بده. مثال را جای اصل مفهوم نگذار و نتیجه‌ای بیش از شاهد ادعا نکن.

اثر باور را زنجیره‌ای تحلیل کن

باور به پاسخ‌گویی را به انتخاب، مسئولیت و رفتار وصل کن. عبارت کلی «انسان خوب می‌شود» را به یک سازوکار روشن تبدیل کن.

آیه را بر اساس پیام مرکزی بخوان

کنش، مخاطب، وعده یا هشدار و نتیجه را استخراج کن. سپس بنویس آیه کدام بخش استدلال دربارهٔ معاد را تقویت می‌کند.

تمثیل را با دلیل یکی ندان

مثال می‌تواند فهم امکان یا فرایند را آسان کند، اما باید بدانی چه شباهتی را نشان می‌دهد و حدود آن چیست. از مثال نتیجه‌ای گسترده‌تر از وجه شباهت نگیر.

پرسش مقایسه‌ای را معیارمحور حل کن

اگر دنیا و آخرت یا دو نوع پیامد مقایسه می‌شوند، یک معیار ثابت انتخاب کن و وضعیت هر دو طرف را بنویس. توصیف یک طرف مقایسه را کامل نمی‌کند.

پاسخ را با نام دلیل پایان بده

پس از نوشتن مقدمات و نتیجه، عنوان یا محور دلیل را مطابق کتاب ذکر کن. برای آیات به راهنمای پیام آیه و برای اختیار و مسئولیت به اختیار و تقدیر برو.