عدل الهی؛
تعریف را از مصداق جدا کن و حلقه‌های استدلال را کامل بنویس

عدل را با برابری عددی یکی ندان

ابتدا تعریف عدل در متن درس را بنویس و سپس ببین تفاوت موردنظر با استحقاق، ظرفیت، نقش یا نتیجهٔ انتخاب چه رابطه‌ای دارد. هر تفاوتی به‌تنهایی بی‌عدالتی را ثابت نمی‌کند.

نوع پرسش را پیش از پاسخ تعیین کن

سؤال ممکن است دربارهٔ تفاوت‌های طبیعی، پیامد رفتار انسان، رنج، محدودیت یا داوری اخروی باشد. پاسخ هرکدام حلقه‌های متفاوتی می‌خواهد.

منشأ رویداد را جدا بررسی کن

برخی نتایج با انتخاب انسان‌ها، برخی با نظام علّی طبیعت و برخی با ترکیب چند عامل پیوند دارند. همه را بی‌دلیل به یک منشأ نسبت نده.

اختیار و مسئولیت را در همان دامنه بسنج

اگر کنش آگاهانه و امکان انتخاب وجود دارد، مسئولیت مطرح می‌شود. شرایط بیرونی می‌توانند دامنهٔ انتخاب را محدود کنند؛ برای این تفکیک به اختیار و مسئولیت برو.

جهان قانونمند را در استدلال نگه دار

پایداری رابطه‌های علّی امکان شناخت و عمل را فراهم می‌کند و هم‌زمان پیامدهای طبیعی خود را دارد. حذف گزینشی هر پیامد، معنای نظام قانونمند را تغییر می‌دهد.

محدودیت نگاه انسان را دقیق بیان کن

ندیدن همهٔ علت‌ها یا پیامدهای دور، دلیل منطقی برای نفی یا اثبات فوری یک حکمت نیست. این محدودیت را به‌عنوان حد داوری بنویس، نه پاسخ جایگزین همهٔ دلیل‌ها.

رنج و شر اخلاقی را تفکیک کن

آسیبی که از انتخاب نادرست انسان پدید می‌آید با محدودیت یا حادثهٔ طبیعی یک مسیر تحلیلی ندارد. نقش عامل انسانی و امکان پیشگیری را در صورت سؤال مشخص کن.

دنیا و نتیجهٔ نهایی را یک مقطع ندان

اگر استدلال درس به ادامهٔ زندگی و تحقق کامل نتیجه اشاره دارد، داوری را فقط به بخش کوتاه مشاهده‌شده محدود نکن و حلقهٔ معاد را با دلیل مربوط پیوند بده.

مثال را جای برهان ننشان

مثال می‌تواند مفهوم را روشن کند، اما نتیجهٔ کلی باید از مقدمه‌های بیان‌شده به دست آید. پس از مثال، رابطهٔ منطقی آن با تعریف عدل را توضیح بده.

پاسخ را با یک نتیجهٔ محدود ببند

نوع مسئله، دو مقدمه و نتیجه را در بندهای جدا بنویس. برای ساخت پاسخ استدلالی به اندیشه و تحقیق و برای پیوند آخرت به معاد مراجعه کن.