۲۰ امتحان نهایی / مهارت ریاضی
ابعاد، درایه، عملیات

ماتریس و دترمینان؛
پیش از عددها، شکل آرایه را کنترل کن

در محاسبات ماتریسی، ابعاد و جای درایه‌ها تعیین می‌کنند کدام عملیات ممکن است. شناسنامهٔ هر ماتریس را بنویس، عملیات را ردیف‌به‌ستون پیش ببر و نتیجه را با ابعاد کنترل کن.

[]

ابعاد را کنار نام ماتریس بنویس

تعداد سطر و ستون هر ماتریس را ثبت و جای درایهٔ خواسته‌شده را با همان ترتیب مشخص کن. این کار پیش از عملیات نشان می‌دهد جمع، ضرب یا برابری مورد نظر تعریف شده است یا نه.

در جمع و تفریق، جای درایه را ثابت نگه دار

فقط درایه‌های هم‌مکان را با هم ترکیب کن و علامت منفی را روی همهٔ درایه‌های ماتریس بعدی اعمال کن. نتیجه باید همان ابعاد ماتریس‌های اولیه را داشته باشد.

برای ضرب، ابعاد میانی باید هماهنگ باشند

پیش از محاسبه، امکان ضرب و ابعاد پاسخ را بنویس؛ سپس هر درایه را از یک سطر و یک ستون بساز.

ضرب را با قاب سطر و ستون انجام بده

سطر مربوط از ماتریس نخست و ستون مربوط از ماتریس دوم را علامت بزن، حاصل‌ضرب‌های متناظر را جمع کن و درایه را در جای درست بنویس. ترتیب ضرب را بدون دلیل جابه‌جا نکن.

دترمینان را با الگوی علامت کنترل کن

روش متناسب با اندازهٔ ماتریس را انتخاب و هر جمله را همراه با علامتش بنویس. پرانتزها را تا پایان نگه دار و یک بار نتیجه را با محاسبهٔ مسیر دیگری یا تخمین ساده بررسی کن.

شرط وجود معکوس را پیش از فرمول بسنج

مربع‌بودن ماتریس و شرط لازم را مطابق تعریف بررسی کن. اگر معکوس وجود دارد، ضریب، جابه‌جایی و تغییر علامت درایه‌ها را مرحله‌به‌مرحله انجام بده و از پرش مستقیم به پاسخ دوری کن.

معکوس را با ضرب کنترل کن

ماتریس به‌دست‌آمده را در ماتریس اصلی ضرب و ساختار نتیجه را با ماتریس همانی مقایسه کن. حتی کنترل چند درایهٔ کلیدی می‌تواند خطای علامت یا ضریب را آشکار کند.

دستگاه را با ترتیب ثابت متغیرها بساز

ضرایب هر معادله را با یک ترتیب مشترک در ماتریس قرار بده و جملهٔ ثابت را جدا نگه دار. اگر متغیری در معادله نیست، جای آن را با ضریب صفر حفظ کن تا ستون‌ها جابه‌جا نشوند.

جواب را به معادلات اصلی برگردان

پس از حل، مقدار متغیرها را در دستگاه آغازین جای‌گذاری و همهٔ معادلات را کنترل کن. برای تبدیل مسئلهٔ متنی به دستگاه از راهنمای مدل‌سازی و برای خطاها از کنترل محاسبات کمک بگیر.