۲۰ امتحان نهایی / مهارت شیمی
جرم، مول، ذره

مول و عدد آووگادرو؛
هر تبدیل را با یک پل و واحد کامل بنویس

پیش از عددگذاری مشخص کن ذرهٔ خواسته‌شده اتم، مولکول، یون یا واحد فرمولی است. سپس مسیر را از داده تا خواسته با فلش و ضریب تبدیل بساز.

Nₐ

مول یک واحد شمارش است

همان‌طور که «دوجین» تعداد معینی شیء را نشان می‌دهد، یک مول نیز تعداد ثابتی ذره را بیان می‌کند. نوع ذره باید کنار مقدار نوشته شود؛ یک مول اتم با یک مول مولکول از نظر تعداد ذره برابر، اما از نظر ماهیت متفاوت است.

عدد آووگادرو پل مول و ذره است

هر مول شامل حدود ۶٫۰۲×۱۰۲۳ ذره است. برای رفتن از مول به تعداد ذره در NA ضرب و برای برگشت از تعداد ذره به مول بر آن تقسیم می‌کنیم.

نقشهٔ تبدیل

جرم ÷ جرم مولی ← مول × NA ← تعداد ذره × زیروند ← تعداد اتم مشخص

جرم مولی پل جرم و مول است

جرم مولی را از مجموع جرم‌های اتمی فرمول به دست آور و واحد g/mol را حفظ کن. از جرم به مول تقسیم بر جرم مولی و از مول به جرم ضرب در جرم مولی انجام می‌شود.

نوع ذره را از فرمول بشناس

برای مادهٔ مولکولی از مولکول، برای عنصر تک‌اتمی از اتم و برای ترکیب یونی از واحد فرمولی سخن می‌گوییم. اگر سؤال یون‌های جداشده یا اتم یک عنصر را می‌خواهد، یک گام دیگر پس از شمار واحدها لازم است.

زیروند را در مرحلهٔ درست به کار ببر

یک مول H₂O یک مولکول نیست؛ یک مول مولکول آب است. هر مولکول دو اتم H و یک اتم O دارد، پس تعداد مول اتم‌های H دو برابر مول مولکول‌های آب است.

زنجیرهٔ تبدیل را یک‌طرفه بنویس

داده را در سمت آغاز بگذار و هر کسر تبدیل را طوری بنویس که واحد قبلی حذف شود. اگر واحدی باقی ماند که خواسته نیست، مسیر ناقص یا کسر وارونه است.

نمای علمی را جدا کنترل کن

ضریب‌ها و توان‌های ده را در دو مرحله حساب کن. هنگام ضرب، توان‌ها جمع و هنگام تقسیم، توان‌ها کم می‌شوند؛ سپس ضریب را به بازهٔ استاندارد نمایش علمی برگردان.

از ذره به جرم مسیر را معکوس کن

تعداد ذره را بر NA تقسیم کن تا مول به دست آید و سپس در جرم مولی ضرب کن. فرمول مستقل تازه لازم نیست؛ همان دو پل در جهت معکوس استفاده می‌شوند.

جواب را با مرتبهٔ بزرگی بسنج

تعداد ذرات در مقدارهای مولی معمول بسیار بزرگ است. اگر چند گرم ماده به چند ذرهٔ محدود منتهی شد، احتمالاً عدد آووگادرو وارونه استفاده شده است. برای تمرین، کاربرگ مول و ذره را حل کن.

ارتباط با استوکیومتری

در واکنش‌ها ابتدا داده را به مول تبدیل کن، نسبت ضرایب موازنه‌شده را اجرا و سپس مول خواسته را به جرم یا ذره برگردان. برای این مرحله از نمونه سؤال نسبت مولی استفاده کن.