روش اجرای آزمونک
در مثالهای نمادی، معادله موازنهشده فرض شده است. نسبت را با ضریب مادهٔ خواسته در صورت و ضریب مادهٔ دادهشده در مخرج بنویسید.
نسبت مولی از عددهای جلوی فرمولها در معادلهٔ موازنهشده میآید.
۱. نسبت مستقیم
در واکنش 2A → 3B، از ۴ مول A چند مول B حاصل میشود؟
پاسخ
4 mol A × 3 mol B / 2 mol A = 6 mol B.
۲. مقدار واکنشدهنده
در 2A + B → C، برای واکنش کامل ۶ مول A چند مول B لازم است؟
پاسخ
نسبت B به A برابر ۱ به ۲ است؛ 6×1/2=3 mol B.
۳. مقدار محصول
در A + 2B → 2C، اگر B کافی باشد، ۳ مول A چند مول C میدهد؟
پاسخ
نسبت C به A دو به یک است؛ 3×2=6 mol C.
۴. جرم تا مول و محصول
در A → 2B، جرم مولی A برابر ۲۰ g/mol است. ۴۰ گرم A چند مول B میدهد؟
پاسخ
40÷20=2 mol A و با نسبت ۲ به ۱، برابر 4 mol B.
۵. محصول تا جرم
در 2A → B، از ۴ مول A و با جرم مولی B برابر ۳۰ g/mol چه جرم B حاصل میشود؟
پاسخ
4×1/2=2 mol B و جرم 2×30=60 g.
۶. محدودکننده
در A + 2B → C، ۳ مول A و ۴ مول B داریم. کدام محدودکننده است؟
پاسخ
برای ۳ مول A به ۶ مول B نیاز است، اما فقط ۴ مول B داریم؛ پس B محدودکننده است.
۷. محصول از محدودکننده
در همان واکنش و دادهٔ قبل چند مول C ساخته میشود؟
پاسخ
نسبت ۲ mol B به ۱ mol C است؛ ۴ مول B برابر ۲ مول C میدهد.
۸. مادهٔ اضافی
در دادهٔ سؤال ۶، پس از واکنش چند مول A باقی میماند؟
پاسخ
۴ مول B با ۲ مول A واکنش میدهد؛ از ۳ مول A، یک مول باقی میماند.
۹. بازده درصدی
محصول نظری ۱۰ گرم و محصول واقعی ۸ گرم است. بازده را حساب کنید.
پاسخ
بازده=8÷10×100=80 درصد.
۱۰. خطای نسبت
در 2A → 3B، دانشآموز برای تبدیل A به B نسبت 2/3 را به کار برده است.
پاسخ
برای حذف واحد A و رسیدن به B باید 3 mol B / 2 mol A نوشته شود. نسبت برعکس، واحد مقصد را درست نمیسازد.
خودتصحیح
| مرحله | کنترل |
|---|---|
| معادله | پیش از نسبت موازنه شده؟ |
| مول | جرم یا ذره ابتدا به مول تبدیل شده؟ |
| نسبت | خواسته در صورت و داده در مخرج است؟ |
| محدودکننده | هر دو واکنشدهنده مستقل سنجیده شدهاند؟ |
| پایان | مول خواسته به واحد نهایی تبدیل شده؟ |
تمرین انتقالی
یک واکنش نمادی موازنهشده با دو واکنشدهنده بسازید، محدودکننده و مادهٔ باقیمانده را بیابید و محصول را یک بار بر حسب مول و یک بار بر حسب جرم گزارش کنید.