۲۰ امتحان نهایی / مهارت جغرافیا
ارتفاع، فاصله، شیب

منحنی میزان؛
اول ارتفاع خط‌ها را کامل کن، بعد شکل زمین را بخوان

هر خط منحنی میزان مجموعه‌ای از نقاط هم‌ارتفاع است. با پیدا کردن فاصلهٔ ارتفاعی ثابت، جهت افزایش ارتفاع و شکل بسته یا خمیدگی خط‌ها، می‌توانی شیب و عارضه را پیش از رسم نیمرخ تشخیص بدهی.

راهنمای نقشه را پیش از خط‌ها بخوان

مقیاس، جهت شمال، واحد ارتفاع و فاصلهٔ ارتفاعی منحنی‌ها را مشخص کن. اختلاف ارتفاع دو خط پیاپی ثابت است، اما فاصلهٔ افقی آن‌ها روی نقشه می‌تواند تغییر کند. این دو فاصله را با هم یکی ندان.

ارتفاع خط‌های بی‌عدد را مرحله‌ای کامل کن

از یک خط دارای عدد آغاز کن و در جهت افزایش یا کاهش، فاصلهٔ ارتفاعی ثابت را اضافه یا کم کن. اگر به خط عدددار دیگری رسیدی، محاسبه باید با آن سازگار باشد؛ این نقطه کنترل مسیر است.

شناسنامهٔ مقطع

مقیاس | فاصلهٔ ارتفاعی | خط آغاز و پایان | نقاط تقاطع | ارتفاع هر نقطه | روند صعود و نزول

فاصلهٔ خط‌ها را به شیب ترجمه کن

با اختلاف ارتفاع ثابت، نزدیک‌بودن خط‌ها یعنی تغییر ارتفاع در فاصلهٔ افقی کوتاه‌تر و در نتیجه شیب بیشتر. دورشدن خط‌ها شیب ملایم‌تر را نشان می‌دهد. جهت سربالایی را از عدد ارتفاع‌ها پیدا کن.

حلقه‌های بسته را با عددشان تفسیر کن

بسته‌بودن خط به‌تنهایی نوع عارضه را قطعی نمی‌کند. ببین ارتفاع به سوی مرکز بیشتر یا کمتر می‌شود و آیا نشانهٔ ویژه‌ای روی نقشه آمده است. نتیجه را با الگوی همهٔ خط‌های پیرامون کنترل کن.

دره و یال را از جهت خمیدگی بخوان

محور خمیدگی‌ها و جهت افزایش ارتفاع را کنار هم ببین. مسیر احتمالی آب از ارتفاع بیشتر به کمتر است. نام عارضه را تنها از شکل یک حرف حفظی حدس نزن؛ اعداد و جهت جریان باید آن را تأیید کنند.

خط نیمرخ را دقیق روی نقشه نگه دار

هر محل برخورد خط مقطع با منحنی میزان را به ترتیب علامت بزن. فاصله‌ها را روی نوار کاغذ یا محور افقی منتقل کن و ارتفاع متناظر را بالای هر نشانه بنویس. جابه‌جایی یک تقاطع شکل کل نیمرخ را تغییر می‌دهد.

محورهای نیمرخ را شناسنامه‌دار کن

محور افقی فاصلهٔ زمینی و محور عمودی ارتفاع را نشان می‌دهد. مقیاس و واحد هر دو را بنویس. اگر مقیاس عمودی بزرگ‌نمایی شده است، شکل ظاهری شیب را با شیب واقعی یکی ندان.

نقاط را با خط نرم و سازگار وصل کن

نیمرخ باید از ارتفاع‌های ثبت‌شده عبور کند و روند صعود و نزول نقشه را حفظ کند. میان دو نقطه جزئیات اختراع نکن. قله یا کف را فقط در محدوده‌ای قرار بده که اطلاعات خط‌ها اجازه می‌دهد.

مسیر آب را روی نیمرخ کنترل کن

آب در جهت کاهش ارتفاع حرکت می‌کند. اگر رود یا آبراهه نشان داده شده، جای آن باید با فرورفتگی و جهت ارتفاع‌ها سازگار باشد. از روی رنگ یا ضخامت خط به‌تنهایی نتیجه نگیر.

سه تطبیق نهایی انجام بده

تعداد تقاطع‌ها، ارتفاع آغاز و پایان و محل بیشترین شیب را میان نقشه و نیمرخ مقایسه کن. برای فاصلهٔ واقعی از راهنمای مقیاس نقشه و برای علائم از راهنمای نقشه‌خوانی استفاده کن.