روش اجرای آزمونک
برای هر سناریو سه ستون جسمی، روانی و اجتماعی بساز و پیکان اثر میان ستونها را بنویس. روش درس در راهنمای ابعاد سلامت آمده است.
۱۰ تمرین تشریحی
سؤال 1
فردی بیماری تشخیصدادهشده ندارد اما از نظر روابط اجتماعی و عملکرد روزانه مشکل جدی دارد. چرا نمیتوان سلامت را فقط نبود بیماری دانست؟
پاسخ تشریحی
سلامت ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی دارد؛ نبود تشخیص بیماری به تنهایی وضعیت کامل بهزیستی و کارکرد فرد را توصیف نمیکند.
سؤال 2
خواب ناکافی تمرکز و تعامل با دیگران را مختل کرده است. این مثال چه رابطهای را نشان میدهد؟
پاسخ تشریحی
ابعاد سلامت به هم مرتبطاند؛ تغییر جسمی و رفتاری خواب میتواند بر کارکرد روانی و اجتماعی اثر بگذارد.
سؤال 3
دانشآموز تغذیه مناسب دارد اما کاملاً از روابط حمایتی دور شده است. کدام بعد نیازمند توجه است؟
پاسخ تشریحی
بعد اجتماعی؛ ارتباط و حمایت بخشی از سلامت است، هرچند سایر ابعاد نیز باید همزمان دیده شوند.
سؤال 4
چرا یک رفتار سالم ممکن است بیش از یک بعد را تقویت کند؟
پاسخ تشریحی
فعالیتها میتوانند پیامدهای همزمان داشته باشند؛ مثلاً حرکت گروهی هم بر بدن و هم بر ارتباط و حال روانی اثر میگذارد.
سؤال 5
محیط مدرسه ناایمن است. چرا مسئولیت سلامت فقط بر عهده فرد نیست؟
پاسخ تشریحی
شرایط اجتماعی و محیطی فرصت انتخاب سالم را شکل میدهند و اقدام مدرسه، جامعه و سیاست نیز در حفاظت از سلامت نقش دارد.
سؤال 6
برای بعد جسمی فقط «بیمار نبودن» نوشته شده است. پاسخ را چگونه کامل میکنید؟
پاسخ تشریحی
کارکرد، انرژی، خواب، تغذیه، حرکت و توان انجام فعالیتهای روزانه را نیز به عنوان شاخصهای مرتبط بررسی میکنیم.
سؤال 7
بهزیستی روانی با «همیشه خوشحال بودن» چه تفاوتی دارد؟
پاسخ تشریحی
سلامت روان به توان کنارآمدن، یادگیری، کارکرد و ارتباط نیز مربوط است؛ وجود هیجان ناخوشایند طبیعی به تنهایی نبود سلامت را ثابت نمیکند.
سؤال 8
چرا شاخص واحد برای سنجش کل سلامت کافی نیست؟
پاسخ تشریحی
هر شاخص بخشی از وضعیت را نشان میدهد و ممکن است ابعاد دیگر یا شرایط محیطی را پنهان کند؛ ارزیابی باید چندبعدی باشد.
سؤال 9
برای یک مشکل سلامتی، اقدام فردی و محیطی بسازید.
پاسخ تشریحی
مثلاً برای کمتحرکی، فرد زمان حرکت تعیین کند و مدرسه فرصت و فضای امن فعالیت فراهم کند؛ دو سطح مکملاند.
سؤال 10
الگوی کامل تحلیل یک موقعیت سلامت چیست؟
پاسخ تشریحی
نشانههای جسمی، روانی و اجتماعی، رابطه میان آنها، عامل فردی و محیطی و اقدام در چند سطح را جدا و سپس پیوند بده.
چکلیست خودتصحیح
- سلامت را فقط نبود بیماری ندانستم.
- سه بعد را جدا و مرتبط دیدم.
- نشانه را با تشخیص یکی نگرفتم.
- عامل فردی و محیطی را نوشتم.
- اقدام را در بیش از یک سطح بررسی کردم.
محتوا در ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ با تعریف رسمی سلامت در اساسنامه WHO تطبیق داده شد.