۲۰ امتحان نهایی / نمونه سؤال سلامت / ابعاد سلامت
۱۰ تمرین تحلیل چندبعدی

۱۰ نمونه سؤال ابعاد سلامت؛
جسم، روان و اجتماع را جدا کن و دوباره به هم وصل کن

این آزمونک سلامت را به یک نشانه یا نبود بیماری محدود نمی‌کند و از تو می‌خواهد رابطه میان کارکرد فرد، روابط و محیط را تحلیل کنی.

جسم ↔ روان ↔ اجتماع

روش اجرای آزمونک

برای هر سناریو سه ستون جسمی، روانی و اجتماعی بساز و پیکان اثر میان ستون‌ها را بنویس. روش درس در راهنمای ابعاد سلامت آمده است.

۱۰ تمرین تشریحی

سؤال 1

فردی بیماری تشخیص‌داده‌شده ندارد اما از نظر روابط اجتماعی و عملکرد روزانه مشکل جدی دارد. چرا نمی‌توان سلامت را فقط نبود بیماری دانست؟

پاسخ تشریحی

سلامت ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی دارد؛ نبود تشخیص بیماری به تنهایی وضعیت کامل بهزیستی و کارکرد فرد را توصیف نمی‌کند.

سؤال 2

خواب ناکافی تمرکز و تعامل با دیگران را مختل کرده است. این مثال چه رابطه‌ای را نشان می‌دهد؟

پاسخ تشریحی

ابعاد سلامت به هم مرتبط‌اند؛ تغییر جسمی و رفتاری خواب می‌تواند بر کارکرد روانی و اجتماعی اثر بگذارد.

سؤال 3

دانش‌آموز تغذیه مناسب دارد اما کاملاً از روابط حمایتی دور شده است. کدام بعد نیازمند توجه است؟

پاسخ تشریحی

بعد اجتماعی؛ ارتباط و حمایت بخشی از سلامت است، هرچند سایر ابعاد نیز باید هم‌زمان دیده شوند.

سؤال 4

چرا یک رفتار سالم ممکن است بیش از یک بعد را تقویت کند؟

پاسخ تشریحی

فعالیت‌ها می‌توانند پیامدهای هم‌زمان داشته باشند؛ مثلاً حرکت گروهی هم بر بدن و هم بر ارتباط و حال روانی اثر می‌گذارد.

سؤال 5

محیط مدرسه ناایمن است. چرا مسئولیت سلامت فقط بر عهده فرد نیست؟

پاسخ تشریحی

شرایط اجتماعی و محیطی فرصت انتخاب سالم را شکل می‌دهند و اقدام مدرسه، جامعه و سیاست نیز در حفاظت از سلامت نقش دارد.

سؤال 6

برای بعد جسمی فقط «بیمار نبودن» نوشته شده است. پاسخ را چگونه کامل می‌کنید؟

پاسخ تشریحی

کارکرد، انرژی، خواب، تغذیه، حرکت و توان انجام فعالیت‌های روزانه را نیز به عنوان شاخص‌های مرتبط بررسی می‌کنیم.

سؤال 7

بهزیستی روانی با «همیشه خوشحال بودن» چه تفاوتی دارد؟

پاسخ تشریحی

سلامت روان به توان کنارآمدن، یادگیری، کارکرد و ارتباط نیز مربوط است؛ وجود هیجان ناخوشایند طبیعی به تنهایی نبود سلامت را ثابت نمی‌کند.

سؤال 8

چرا شاخص واحد برای سنجش کل سلامت کافی نیست؟

پاسخ تشریحی

هر شاخص بخشی از وضعیت را نشان می‌دهد و ممکن است ابعاد دیگر یا شرایط محیطی را پنهان کند؛ ارزیابی باید چندبعدی باشد.

سؤال 9

برای یک مشکل سلامتی، اقدام فردی و محیطی بسازید.

پاسخ تشریحی

مثلاً برای کم‌تحرکی، فرد زمان حرکت تعیین کند و مدرسه فرصت و فضای امن فعالیت فراهم کند؛ دو سطح مکمل‌اند.

سؤال 10

الگوی کامل تحلیل یک موقعیت سلامت چیست؟

پاسخ تشریحی

نشانه‌های جسمی، روانی و اجتماعی، رابطه میان آن‌ها، عامل فردی و محیطی و اقدام در چند سطح را جدا و سپس پیوند بده.

چک‌لیست خودتصحیح

  1. سلامت را فقط نبود بیماری ندانستم.
  2. سه بعد را جدا و مرتبط دیدم.
  3. نشانه را با تشخیص یکی نگرفتم.
  4. عامل فردی و محیطی را نوشتم.
  5. اقدام را در بیش از یک سطح بررسی کردم.
بازبینی علمی

محتوا در ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ با تعریف رسمی سلامت در اساسنامه WHO تطبیق داده شد.