۲۰ امتحان نهایی / مهارت سلامت
بعد، شاهد، ارتباط

ابعاد سلامت؛
برای تحلیل جدا می‌شوند، اما در زندگی بر هم اثر می‌گذارند

در سناریو نخست نشانهٔ مشاهده‌پذیر را بنویس، بعد آن را به بُعد مناسب وصل کن و در پایان مسیر اثر بر بُعد دیگر را توضیح بده. یک نشانه را به‌تنهایی حکم کلی دربارهٔ سلامت فرد ندان.

مشاهده را پیش از برچسب بنویس

رفتار، وضعیت یا تغییری را که سناریو صریحاً داده است استخراج کن. سپس بُعد مربوط را تعیین کن. افزودن تشخیص یا ویژگی‌ای که در متن نیست، پاسخ را از داده دور می‌کند.

سلامت جسمی را فقط نبود بیماری ندان

عملکرد بدن، توان انجام فعالیت‌های روزمره و رفتارهای مربوط به مراقبت از بدن می‌توانند در این بُعد مطرح شوند. شاهد را دقیق نام ببر و از یک وضعیت گذرا نتیجهٔ کلی نساز.

قالب تحلیل بُعدها

شاهد سناریو | بُعد مستقیم | سازوکار اثر | بُعد دوم | پیامد محدود و قابل دفاع

سلامت روان را با یک احساس لحظه‌ای یکی ندان

هیجان، سازگاری، توان مدیریت فشار و عملکرد روانی را در بستر و تداوم سناریو بررسی کن. مشاهده را از قضاوت جدا نگه دار و از واژه‌های برچسب‌زننده استفاده نکن.

سلامت اجتماعی را در رابطه و نقش ببین

کیفیت ارتباط، حمایت، مشارکت و عملکرد در نقش‌های اجتماعی می‌تواند سرنخ باشد. صرف حضور در جمع یا تعداد ارتباط‌ها به‌تنهایی کیفیت سلامت اجتماعی را ثابت نمی‌کند.

اگر بُعد دیگری در کتاب مطرح است، معیارش را بنویس

نام هر بُعد را فقط حفظ نکن. تعریف، نشانهٔ سناریویی و مرز آن با بُعدهای نزدیک را مطابق محتوای کتاب مشخص کن. دسته‌بندی باید از معیار بیاید.

اثر متقابل را پله‌ای توضیح بده

برای پیوند دو بُعد، یک حلقهٔ واسطه بنویس: تغییر نخست چه رفتاری یا شرایطی را عوض می‌کند و آن تغییر چگونه بر بُعد دوم اثر می‌گذارد. عبارت «همه به هم مربوط‌اند» پاسخ تحلیلی نیست.

هم‌زمانی را علت قطعی ننام

وجود دو نشانه در یک فرد رابطهٔ علّی را به‌تنهایی ثابت نمی‌کند. اگر سؤال سازوکار می‌خواهد، مسیر اثر را از محتوای درس بساز و نتیجه را احتمالی و محدود نگه دار.

عامل خطر و وضعیت سلامت را تفکیک کن

یک عامل می‌تواند احتمال پیامد را تغییر دهد، اما خودِ پیامد یا تشخیص قطعی نیست. برای تحلیل این مرز از عامل خطر و عامل محافظ کمک بگیر.

اقدام را با بُعد و سازوکار هماهنگ کن

اگر سؤال راهکار می‌خواهد، اقدامی بنویس که به عامل یا نیاز مشخص سناریو پاسخ دهد. سپس توضیح بده چگونه بر همان بُعد اثر می‌گذارد. پیشنهاد کلی و نامرتبط نمرهٔ تحلیلی نمی‌سازد.

پاسخ را سه‌لایه تحویل بده

نام بُعد، شاهد مستقیم و توضیح اثر یا ارتباط را بنویس. برای زبان دقیق سلامت روان از راهنمای عوامل محافظ سلامت روان و برای سناریو از تحلیل موقعیت سلامت استفاده کن.