۱۰ نمونه سؤال اندامک‌های یاخته؛
ساختار را به کارکرد و کارکرد را به مسیر یاخته وصل کن

روش پاسخ

ابتدا نوع یاخته و نشانهٔ شکل را مشخص کن. سپس برای اندامک مورد سؤال مرز غشایی، ورودی، فعالیت و خروجی را در چهار خانه ثبت کن.

سؤال ۱: ریبوزوم

نقش مستقیم ریبوزوم چیست؟

پاسخ: ساخت زنجیرهٔ پلی‌پپتیدی بر اساس اطلاعات RNA پیام‌رسان.

سؤال ۲: شبکهٔ زبر

چرا شبکهٔ آندوپلاسمی زبر در یاخته‌های ترشح‌کنندهٔ پروتئین برجسته است؟

پاسخ: ریبوزوم‌های متصل پروتئین‌های مسیر ترشح را می‌سازند و شبکه در ورود و جابه‌جایی آغازین آن‌ها نقش دارد.

سؤال ۳: دستگاه گلژی

اگر پردازش و بسته‌بندی پروتئین مختل شود، کدام اندامک محتمل‌تر است؟

پاسخ: دستگاه گلژی، چون مواد دریافتی را تغییر، دسته‌بندی و در وزیکول‌های مناسب بسته‌بندی می‌کند.

سؤال ۴: مسیر ترشح

پس از گلژی، پروتئین ترشحی چگونه به بیرون یاخته می‌رسد؟

پاسخ: در وزیکول به غشای یاخته می‌رسد؛ ادغام وزیکول با غشا محتوا را با برون‌رانی آزاد می‌کند.

سؤال ۵: میتوکندری

فراوانی میتوکندری در یاخته‌ای پرمصرف چه ارتباطی با کارکرد دارد؟

پاسخ: نیاز بیشتر به ATP با ظرفیت بیشتر فرایندهای تولید انرژی در میتوکندری ارتباط دارد؛ نتیجه باید با شواهد همان یاخته سنجیده شود.

سؤال ۶: لیزوزوم

اندامکی حاوی آنزیم‌های تجزیه‌ای در هضم مواد درون یاخته نقش دارد. کدام است؟

پاسخ: لیزوزوم.

سؤال ۷: غشای هسته

وجود منفذ در پوشش هسته چه کارکردی را ممکن می‌کند؟

پاسخ: تبادل انتخابی مولکول‌ها میان هسته و سیتوپلاسم، مانند خروج برخی RNAها و ورود پروتئین‌های لازم.

سؤال ۸: یاختهٔ گیاهی

دو ساختار شاخص برای یاختهٔ گیاهی فتوسنتزکننده نام ببرید.

پاسخ: دیوارهٔ یاخته‌ای و کلروپلاست؛ واکوئول بزرگ نیز در بسیاری از چنین یاخته‌هایی دیده می‌شود.

سؤال ۹: ساختار و سطح

چرا چین‌خوردگی یک غشای درونی می‌تواند کارکرد اندامک را تقویت کند؟

پاسخ: سطح بیشتری برای جای‌گیری پروتئین‌ها و واکنش‌های وابسته به غشا فراهم می‌شود.

سؤال ۱۰: حذف یک ایستگاه

اگر ریبوزوم سالم باشد ولی گلژی از کار بیفتد، آیا ساخته‌شدن اولیهٔ پلی‌پپتید و ترشح نهایی هر دو یکسان مختل می‌شوند؟

پاسخ: ساخت اولیه می‌تواند انجام شود، اما پردازش، دسته‌بندی و ارسال نهایی مختل می‌شود؛ باید مرحلهٔ مسیر را دقیق نام برد.

چطور خودتصحیح کنی؟

پاسخ را با «نام اندامک + ویژگی ساختاری + فعل کارکردی + جایگاه در مسیر» کامل کن. در شکل، پیکان ورود و خروج هر وزیکول را جدا دنبال کن.