روش اجرای آزمونک
رفتار هدف، منبع ارزش، محرک، ارزیابی و پیامد را جدا بنویس. آموزش در راهنمای انگیزش و هیجان آمده است.
۱۰ تمرین تحلیل موقعیت
سؤال 1
دانشآموزی فقط بهخاطر لذت حل مسئله تمرین میکند. نوع انگیزش چیست؟
پاسخ تشریحی
ارزش فعالیت در خودِ تجربهٔ حل مسئله است؛ پس انگیزش درونی است.
سؤال 2
فردی برای دریافت جایزه مطالعه میکند. نوع انگیزش چیست؟
پاسخ تشریحی
محرک اصلی پیامد بیرونی یعنی جایزه است؛ انگیزش بیرونی.
سؤال 3
در زنجیرهٔ نیاز، انگیزه، رفتار و هدف، گرسنگی و غذاخوردن چه جایگاهی دارند؟
پاسخ تشریحی
کمبود غذا نیاز ایجاد میکند، انگیزه رفتار را جهت میدهد، غذاخوردن رفتار و کاهش گرسنگی هدف نزدیک است.
سؤال 4
چرا شدت انگیزش با جهت آن یکی نیست؟
پاسخ تشریحی
شدت مقدار نیرو یا پافشاری را نشان میدهد؛ جهت مشخص میکند رفتار به سوی کدام هدف میرود.
سؤال 5
دو نفر با محرک یکسان واکنش هیجانی متفاوت دارند. چه حلقهای این تفاوت را توضیح میدهد؟
پاسخ تشریحی
ارزیابی و معنایی که هر فرد به موقعیت میدهد میتواند تجربه و پاسخ هیجانی را متفاوت کند.
سؤال 6
آیا ترس و فرار یک چیزند؟
پاسخ تشریحی
خیر؛ ترس هیجان و فرار رفتار احتمالی پس از آن است. یک هیجان میتواند رفتارهای متفاوتی داشته باشد.
سؤال 7
برای تحلیل هیجان، چه سه مؤلفهای را جدا میکنیم؟
پاسخ تشریحی
تجربهٔ ذهنی، تغییرهای بدنی و جلوه یا رفتار قابل مشاهده را جدا بررسی میکنیم.
سؤال 8
پاداش فوری باعث انجام تکلیف شده ولی پس از حذف آن رفتار قطع میشود. چه نکتهای دیده میشود؟
پاسخ تشریحی
پیامد کوتاهمدت رفتار را فعال کرده، اما ارزش درونی یا پایداری بلندمدت شکل نگرفته است؛ دو افق زمانی باید جدا گزارش شوند.
سؤال 9
چرا برچسب «بیانگیزه» توضیح کاملی نیست؟
پاسخ تشریحی
باید هدف، مانع، ارزش فعالیت، انتظار موفقیت و پیامدهای موقعیت را بررسی کرد؛ برچسب، سازوکار را نشان نمیدهد.
سؤال 10
برای پیشنهاد راهکار انگیزشی چه قاعدهای داریم؟
پاسخ تشریحی
راهکار باید به حلقهٔ مسئله وصل شود: اگر هدف مبهم است روشنسازی، اگر مانع مهارتی است آموزش، و اگر بازخورد کم است بازخورد متناسب.
چکلیست خودتصحیح
- نیاز، انگیزه، رفتار و هدف را جدا کردم.
- منبع ارزش را برای درونی یا بیرونیبودن سنجیدم.
- محرک را از ارزیابی فرد جدا کردم.
- هیجان را با رفتار یکی نگرفتم.
- پیامد کوتاه و بلندمدت را مستقل نوشتم.