۲۰ امتحان نهایی / مهارت روان‌شناسی
نیاز، هدف، تجربه

انگیزش و هیجان؛
علت حرکت را از حالت همراه آن جدا کن

در یک موقعیت، انگیزش جهت و انرژی رفتار را توضیح می‌دهد؛ هیجان تجربه‌ای چندجزئی در واکنش به موقعیت است. برای پاسخ دقیق، محرک، ارزیابی، تغییرهای بدنی، تجربه و رفتار را جدا علامت بزن.

رفتار هدف را دقیق نام ببر

فرد چه کاری را آغاز، ادامه یا متوقف کرده است؟ رفتار را مشاهده‌پذیر بنویس و آن را با دلیل رفتار یکی ندان. «درس خواند» رفتار است؛ علت انتخاب و پایداری آن به تحلیل بیشتری نیاز دارد.

نیاز، انگیزه و هدف را در یک زنجیره قرار بده

کمبود یا وضعیت آغازین، نیروی جهت‌دهنده و نتیجهٔ مورد انتظار را از متن استخراج کن. هر سه واژه را مترادف ننویس. توضیح بده هدف چگونه رفتار را سازمان داده است.

کارت تحلیل موقعیت

موقعیت | نیاز یا محرک | ارزیابی | هدف | رفتار | تغییر بدنی | تجربهٔ هیجانی | پیامد

انگیزش درونی و بیرونی را از منبع ارزش تشخیص بده

بپرس خود فعالیت یا پیامد جدا از آن چه نقشی در رفتار دارد. وجود پاداش بیرونی به‌تنهایی همهٔ انگیزه‌های فرد را حذف نمی‌کند؛ پاسخ را به نشانه‌های داده‌شده محدود کن.

شدت و جهت را جدا گزارش کن

انگیزش می‌تواند مقدار تلاش و انتخاب مسیر را تحت تأثیر قرار دهد. در پاسخ بنویس فرد به کدام هدف جهت گرفته و با چه نشانه‌ای از پایداری یا شدت رفتار روبه‌رو هستیم.

هیجان را یک برچسب تک‌جزئی ندان

تجربهٔ هیجانی می‌تواند مؤلفهٔ بدنی، شناختی و رفتاری داشته باشد. در سناریو، برای هر مؤلفه شاهد جدا پیدا کن. تپش، تعبیر موقعیت و دورشدن از صحنه سه نوع داده‌اند.

محرک و ارزیابی را از هم جدا کن

دو فرد ممکن است در یک موقعیت واکنش متفاوت داشته باشند، زیرا برداشت یا ارزیابی آن‌ها یکسان نیست. رویداد بیرونی را یک‌بار و معنایی را که هر فرد به آن داده جدا بنویس.

هیجان و رفتار را یکی ندان

هیجان تجربه یا حالت است و رفتار پاسخ قابل مشاهده. یک هیجان می‌تواند با رفتارهای متفاوت همراه شود و یک رفتار نیز علت‌های مختلف داشته باشد. نتیجه را از یک نشانهٔ منفرد قطعی نکن.

پیامد کوتاه و بلندمدت را تفکیک کن

اگر سؤال اثر رفتار انگیخته یا واکنش هیجانی را می‌خواهد، زمان پیامد را مشخص کن. کاهش فوری فشار ممکن است با نتیجهٔ بعدی متفاوت باشد؛ فقط رابطه‌ای را بنویس که سناریو پشتیبانی می‌کند.

راهکار را به حلقهٔ مسئله وصل کن

اگر باید راهکاری پیشنهاد شود، مشخص کن کدام جزء را هدف می‌گیرد: روشن‌کردن هدف، تغییر محیط، بازبینی ارزیابی یا تنظیم پاسخ. راهکار عمومی بدون ارتباط با علت تشخیص‌داده‌شده نمره‌پذیر نیست.

از تشخیص به پیش‌بینی محدود برو

پس از یافتن مفهوم، تنها پیامدی را پیش‌بینی کن که از تعریف و دادهٔ موقعیت نتیجه می‌شود. برای روش نوشتن شاهد از راهنمای تحلیل موقعیت و برای رفتار آموخته‌شده از راهنمای یادگیری استفاده کن.