۲۰ امتحان نهایی / نمونه سؤال · دوازدهم
۱۰ سؤال مفهوم، آیه و دلیل

نمونه سؤال دین و زندگی دوازدهم؛
کلیدواژه را به مفهوم و مفهوم را به دلیل وصل کن

این آزمونک در همین سایت تألیف شده و برگهٔ رسمی نیست. در هر پاسخ، مفهوم اصلی، شاهد یا کلیدواژه و رابطهٔ علت و معلولی را بنویس؛ سپس پاسخ پیشنهادی را با متن کتاب خودت تطبیق بده.

۱۰
آزمونک تألیفی و غیررسمی

پرسش‌ها برای تمرین رابطهٔ مفاهیم ساخته شده‌اند. عبارت دقیق آیات، روایات و تعریف‌ها را از کتاب درسی خودت مرور کن.

۱. توحید در عمل

سؤال: چرا باور توحیدی فقط یک شناخت ذهنی نیست و باید در انتخاب‌های انسان اثر بگذارد؟

پاسخ پیشنهادی

وقتی انسان خدا را مبدأ و تدبیرکننده می‌شناسد، جهت اعتماد، اطاعت و هدف عمل او نیز تغییر می‌کند. پاسخ کامل باید پیوند باور، نیت و رفتار را نشان دهد.

۲. حسن فعلی و فاعلی

سؤال: فردی برای دیده‌شدن به نیازمندی کمک می‌کند. عمل را از دو جهت تحلیل کن.

پاسخ پیشنهادی

اصل کمک می‌تواند از نظر ظاهر و اثر، کار نیک باشد؛ اما انگیزهٔ خودنمایی کیفیت فاعلی و اخلاص را مخدوش می‌کند. دو محور عمل و نیت باید جدا بررسی شوند.

۳. اختیار و مسئولیت

سؤال: رابطهٔ اختیار با مسئولیت اخلاقی را در دو جمله توضیح بده.

پاسخ پیشنهادی

مسئولیت وقتی معنا دارد که فرد نسبت به انتخاب خود آگاهی و توان تصمیم داشته باشد. وجود شرایط و محدودیت‌ها می‌تواند دامنهٔ انتخاب را تغییر دهد، اما هر تأثیری به معنای حذف کامل اختیار نیست.

۴. توکل

سؤال: چرا توکل با ترک تلاش سازگار نیست؟

پاسخ پیشنهادی

توکل اعتماد به خدا در کنار انجام وظیفه و به‌کارگیری توان و اسباب است. نتیجه در اختیار کامل انسان نیست، اما کوشش و انتخاب درست مسئولیت اوست.

۵. سنت الهی

سؤال: برای تحلیل یک سنت الهی در تاریخ یا زندگی، چه سه جزء را باید مشخص کرد؟

پاسخ پیشنهادی

شرط یا رفتار انسان‌ها، قاعده و پیامد مرتبط باید روشن شوند. نباید پیامد را بدون شرط یا زمینه به همهٔ موقعیت‌ها تعمیم داد.

۶. توبه و جبران

سؤال: چرا پشیمانی به‌تنهایی برای پاسخ کامل دربارهٔ توبه کافی نیست؟

پاسخ پیشنهادی

بازگشت باید با ترک خطا، تصمیم به اصلاح و در صورت آسیب به حق دیگران، جبران متناسب همراه شود. احساس درونی باید به تغییر جهت عمل برسد.

۷. دنیا و آخرت

سؤال: رابطهٔ زندگی دنیا و آخرت را بدون دوگانه‌سازی نادرست توضیح بده.

پاسخ پیشنهادی

دنیا محل انتخاب و عمل و آخرت عرصهٔ آشکارشدن نتیجه و حقیقت اعمال است. توجه به آخرت مسئولیت در زندگی دنیا را کم نمی‌کند، بلکه به آن جهت می‌دهد.

۸. شفاعت

سؤال: چرا شفاعت را نمی‌توان مجوز بی‌مسئولیتی دانست؟

پاسخ پیشنهادی

شفاعت در چارچوب اذن الهی و شرایط مطرح می‌شود و مسئولیت و اختیار انسان را حذف نمی‌کند. پاسخ باید میان امید، عمل و اذن رابطه برقرار کند.

۹. امامت و هدایت

سؤال: نقش هدایت و تبیین دین را در مفهوم امامت چگونه می‌توان در یک پاسخ رابطه‌ای نوشت؟

پاسخ پیشنهادی

جامعه برای فهم درست و استمرار هدایت به پیشوایی نیاز دارد که معارف و مسیر عمل را تبیین کند. جزئیات و دلیل‌ها باید مطابق متن کتاب نوشته شوند.

۱۰. تحلیل عبارت دینی

سؤال: در گزارهٔ «ارزش عمل تنها به ظاهر آن محدود نیست»، دو مفهوم مرتبط را نام ببر و رابطه‌شان را توضیح بده.

پاسخ پیشنهادی

حسن فعلی و حسن فاعلی یا عمل و نیت مرتبط‌اند. یک رفتار باید هم از نظر خودِ عمل و هم از جهت انگیزهٔ انجام‌دهنده بررسی شود.

چطور خودتصحیح کنی؟

برای هر پاسخ یک امتیاز به نام مفهوم، یک امتیاز به رابطه و یک امتیاز به شاهد بده. خطاها را به تعریف، آیه، رابطه یا مصداق تقسیم کن. برای دور بعد از نمونه سؤال تألیفی دین و زندگی و تحلیل آیات استفاده کن.