تحلیل حدیث؛
از کلیدواژه به رابطه برس، نه به یک شعار کلی

فعل سؤال را پیش از متن پیدا کن

«پیام را بنویسید»، «ارتباط دهید»، «استدلال کنید» و «نتیجه بگیرید» خروجی‌های یکسانی نمی‌خواهند. نوع پاسخ را مشخص کن تا از بازنویسی کامل حدیث یا آوردن توضیح نامرتبط خودداری شود.

گوینده و مخاطب را در جای درست قرار بده

اگر نام یا ضمیر آمده، مرجع آن را مشخص کن. گوینده، مخاطب و گروهی که حکم دربارهٔ آن‌هاست ممکن است سه جزء جدا باشند. جابه‌جایی آن‌ها جهت پیام را تغییر می‌دهد.

واژه‌های محوری را به مفهوم تبدیل کن

اسم‌ها و فعل‌های تکرارشده یا برجسته را علامت بزن و برای هرکدام مفهوم نزدیک کتاب را بنویس. از یک واژهٔ آشنا فوراً به هر درس مشابه نپر؛ ترکیب واژه‌ها و رابطه‌شان تعیین‌کننده است.

رابطهٔ میان دو بخش را نام ببر

متن ممکن است علت و نتیجه، شرط و پیامد، نشانه و حقیقت، یا مقایسه و تقابل بسازد. دو سوی رابطه را جدا بنویس و سپس آن‌ها را در یک جملهٔ روشن وصل کن.

قیدها را در پیام حفظ کن

واژه‌هایی که دامنه، شرط یا شدت حکم را محدود می‌کنند حذف نکن. تبدیل گزارهٔ مقید به حکم همیشگی یا دربارهٔ همه، معنای متن را گسترش می‌دهد و پاسخ را نادقیق می‌کند.

ترجمه و پیام را یکی ندان

ترجمه معنی نزدیک عبارت را منتقل می‌کند؛ پیام، مفهوم و رابطهٔ اصلی را بیان می‌کند. اگر هر دو خواسته شده، ابتدا معنی و سپس نتیجهٔ مفهومی را در دو بخش جدا بنویس.

شاهد را کوتاه و هدفمند انتخاب کن

یک یا دو واژه یا رابطهٔ مشخص از متن را به عنوان شاهد بیاور. رونویسی تمام روایت جای توضیح ارتباط را نمی‌گیرد. شاهد باید دقیقاً از نتیجه‌ای که نوشته‌ای پشتیبانی کند.

ارتباط با درس را دوطرفه بساز

تعریف مفهوم درس را به متن تحمیل نکن. نشان بده کدام بخش روایت مصداق یا دلیل کدام جزء مفهوم است. اگر ارتباط چندمرحله‌ای است، حلقه‌های میانی را کوتاه بنویس.

دو روایت را با معیار مشترک مقایسه کن

موضوع، نوع رابطه و نتیجهٔ هر متن را در جدول بگذار. شباهت واژه‌ها همیشه به معنای پیام یکسان نیست و تفاوت واژه‌ها نیز می‌تواند یک مفهوم مشترک را بیان کند.

پاسخ را در سه جمله ببند

موضوع، پیام و شاهد یا ارتباط را جدا گزارش کن. برای روش آیه از راهنمای تحلیل آیات و برای سؤال فعالیت‌محور از راهنمای اندیشه و تحقیق کمک بگیر.