نمونه سؤال دین و زندگی یازدهم؛
مفهوم را با شاهد و پیام پیوند بده

پرسش اصلی این است که غایت و انگیزهٔ عمل به رضایت چه کسی وابسته شده است. توحید عملی می‌خواهد جهت نهایی انتخاب و اطاعت با بندگی خدا هماهنگ باشد، نه صرفاً پسند دیگران.

چون ارزش اخلاقی عمل فقط به ظاهر آن محدود نیست و نیت، جهت درونی رفتار را نشان می‌دهد. یک رفتار مشابه با انگیزه‌های متفاوت معنای اخلاقی یکسانی ندارد.

مسئولیت زمانی معنا دارد که انسان در محدوده‌ای توان شناخت و انتخاب داشته باشد. اگر هیچ انتخابی ممکن نباشد، نسبت‌دادن پاداش یا سرزنش اخلاقی به عمل نیازمند توضیح خواهد بود.

توکل به معنای کنارگذاشتن وظیفه و سبب‌های در اختیار انسان نیست. برنامه‌ریزی و کوشش مسئولیت فرد است و اعتماد به خدا جهت و آرامش کوشش را شکل می‌دهد.

قانون، رابطهٔ رفتار و پیامد را توضیح می‌دهد؛ اما انسان همچنان می‌تواند میان رفتارهای مختلف انتخاب کند. آگاهی از پیامد حتی زمینهٔ انتخاب مسئولانه‌تر را فراهم می‌کند.

تصمیم به بازگشت و تغییر رفتار و در صورت امکان جبران کم‌رنگ است. ناراحتی می‌تواند آغاز آگاهی باشد، اما اصلاح با جهت تازه و عمل متناسب کامل می‌شود.

اصل، جهت کلی را می‌گوید؛ الگوی عملی نشان می‌دهد آن اصل در انتخاب‌ها و موقعیت‌های واقعی چگونه اجرا می‌شود. پیوند دانستن و عمل، فهم و امکان پیروی را تقویت می‌کند.

پس از دریافت پیام، جامعه برای فهم درست، حفظ مسیر و راهبری در مسائل خود به مرجع هدایت نیاز دارد. پاسخ باید نقش تبیین و رهبری را روشن کند و فقط به نام منصب بسنده نکند.

او اثر مسئله را محدود به خود ندیده و برای حفظ خیر جمعی اقدامی متناسب انجام داده است. اطلاع‌دادن از مسیر درست، پیوند آگاهی، مسئولیت و عمل را نشان می‌دهد.

ادعای اخلاقی زمانی اعتبار عملی پیدا می‌کند که در رفتار و انتخاب واقعی نمود یابد. عبارت میان گفتن و عمل‌کردن تمایز می‌گذارد و عمل را شاهد پایبندی معرفی می‌کند.