۲۰ امتحان نهایی / نمونه سؤال سلامت / دخانیات
۱۰ تمرین پیشگیری و ترک

۱۰ نمونه سؤال دخانیات و نیکوتین؛
محصول، وابستگی، تبلیغ و حمایت را جدا ببین

این آزمونک از سرزنش فاصله می‌گیرد و می‌سنجد چگونه نیکوتین، محرک‌های رفتاری، محیط و پیام تبلیغاتی در مصرف و ترک نقش دارند.

محرک → میل → رفتار → حمایت

روش اجرای آزمونک

محصول، ماده وابستگی‌آور، محرک رفتاری و پیام تبلیغ را جدا بررسی کن. روش درس در راهنمای دخانیات و نیکوتین آمده است.

۱۰ تمرین تشریحی

سؤال 1

چرا نیکوتین در تحلیل وابستگی اهمیت دارد؟

پاسخ تشریحی

ماده‌ای بسیار اعتیادآور است و می‌تواند میل و تکرار مصرف را تقویت کند؛ بنابراین موضوع فقط عادت ساده نیست.

سؤال 2

فرد می‌گوید «محصول جدید دود ندارد، پس بی‌خطر است». خطای استدلال چیست؟

پاسخ تشریحی

نبود دود یا شکل متفاوت محصول، ایمنی را ثابت نمی‌کند. باید وجود نیکوتین، مواد دیگر و شواهد آسیب را جدا بررسی کرد.

سؤال 3

قرارگرفتن فرد غیرمصرف‌کننده در معرض دود چه بعدی از مسئله را نشان می‌دهد؟

پاسخ تشریحی

پیامد مصرف به مصرف‌کننده محدود نیست و حفاظت از دیگران در برابر دود دست‌دوم نیز بخشی از پیشگیری است.

سؤال 4

تبلیغ از رنگ، طعم و طراحی جذاب استفاده می‌کند اما خطر را کم‌رنگ نشان می‌دهد. چه مهارتی لازم است؟

پاسخ تشریحی

سواد رسانه‌ای: هدف تجاری، مخاطب، شگرد جذاب‌سازی و اطلاعات حذف‌شده درباره وابستگی و آسیب را بررسی کنیم.

سؤال 5

چرا سرزنش‌کردن فرد وابسته راهبرد کامل ترک نیست؟

پاسخ تشریحی

وابستگی فرایندی زیستی و رفتاری است و ترک می‌تواند به برنامه، حمایت و خدمات حرفه‌ای نیاز داشته باشد؛ سرزنش مانع کمک‌گرفتن می‌شود.

سؤال 6

در برنامه ترک، محرک چه معنایی دارد؟

پاسخ تشریحی

موقعیت، احساس یا نشانه‌ای است که میل به مصرف را فعال می‌کند؛ شناخت آن امکان ساخت پاسخ جایگزین را می‌دهد.

سؤال 7

فرد پس از لغزش می‌گوید برنامه کاملاً شکست خورده است. پاسخ تحلیلی چیست؟

پاسخ تشریحی

لغزش را داده‌ای برای شناخت محرک و اصلاح برنامه می‌دانیم؛ بازگشت به مسیر و دریافت حمایت مهم‌تر از نگاه همه یا هیچ است.

سؤال 8

یک محیط بدون دخانیات چه دو هدفی دارد؟

پاسخ تشریحی

کاهش مواجهه دیگران با دود و کم‌کردن نشانه‌ها و فرصت‌های مصرف؛ هم حفاظت جمعی و هم حمایت از پیشگیری و ترک را تقویت می‌کند.

سؤال 9

چرا دریافت کمک حرفه‌ای می‌تواند در ترک مؤثر باشد؟

پاسخ تشریحی

مشاوره و درمان‌های تأییدشده می‌توانند برنامه، مدیریت میل و پیگیری را تقویت کنند؛ انتخاب درمان باید توسط فرد واجد صلاحیت انجام شود.

سؤال 10

الگوی کامل تحلیل سناریوی دخانیات چیست؟

پاسخ تشریحی

محصول و نیکوتین، ادعای تبلیغ، محرک مصرف، پیامد برای فرد و دیگران، عامل محافظ، برنامه ترک و منبع حمایت را مشخص کن.

چک‌لیست خودتصحیح

  1. شکل محصول را دلیل بی‌خطر بودن ندانستم.
  2. نقش نیکوتین و محرک را نوشتم.
  3. دود دست‌دوم و حقوق دیگران را دیدم.
  4. شگرد تبلیغ را تحلیل کردم.
  5. ترک را با برنامه و حمایت بررسی کردم.
بازبینی علمی

محتوا در ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ با برگه رسمی WHO درباره دخانیات و نیکوتین و راهنمای ترک تطبیق داده شد.