کارت رابطهها
۱۵ درجه = ۱ ساعت | ۱ درجه = ۴ دقیقه زمان | مکان شرقیتر در محاسبهٔ زمان محلی جلوتر است
برای آموزش کامل روش، راهنمای اختلاف زمان و طول جغرافیایی را بخوان.
بخش اول؛ نقاط همجهت
سؤال ۱
وقتی در نقطهٔ آ با طول ۳۰ درجهٔ شرقی ساعت ۱۰:۰۰ است، زمان محلی نقطهٔ ب در ۶۰ درجهٔ شرقی چند است؟
پاسخ تشریحی
اختلاف طول ۶۰−۳۰=۳۰ درجه و اختلاف زمان ۳۰÷۱۵=۲ ساعت است. ب شرقیتر است، پس ساعت آن جلوتر و زمان ۱۲:۰۰ است.
سؤال ۲
دو نقطه روی ۷۵ درجهٔ غربی و ۴۵ درجهٔ غربی قرار دارند. کدامیک جلوتر است و چند ساعت؟
پاسخ تشریحی
۴۵ درجهٔ غربی نسبت به ۷۵ درجهٔ غربی شرقیتر است. اختلاف ۳۰ درجه، یعنی ۲ ساعت؛ پس زمان محلی نقطهٔ ۴۵ درجهٔ غربی دو ساعت جلوتر است.
سؤال ۳
نقطهٔ آ روی ۵۲ درجه و ۳۰ دقیقهٔ شرقی و ب روی ۶۷ درجه و ۳۰ دقیقهٔ شرقی است. اختلاف زمان را حساب کن.
پاسخ تشریحی
اختلاف طول دقیقاً ۱۵ درجه است؛ پس اختلاف زمان یک ساعت است و ب چون شرقیتر است، جلوتر قرار میگیرد.
بخش دوم؛ دو سوی نصفالنهار مرجع
سؤال ۴
نقطهٔ آ در ۴۰ درجهٔ شرقی و نقطهٔ ب در ۲۰ درجهٔ غربی است. اختلاف طول و زمان چقدر است؟
پاسخ تشریحی
چون دو نقطه در دو سوی مرجعاند، اندازهها جمع میشوند: ۴۰+۲۰=۶۰ درجه. اختلاف زمان ۶۰÷۱۵=۴ ساعت است.
سؤال ۵
در سؤال قبل، اگر ساعت آ ۱۸:۳۰ باشد، ساعت ب چند است؟
پاسخ تشریحی
ب غربیتر و چهار ساعت عقبتر است؛ ۱۸:۳۰−۴:۰۰=۱۴:۳۰.
سؤال ۶
دو نقطه در ۱۲ درجهٔ شرقی و ۱۸ درجهٔ غربیاند. اختلاف زمان را به ساعت و دقیقه بنویس.
پاسخ تشریحی
اختلاف طول ۱۲+۱۸=۳۰ درجه است. هر درجه چهار دقیقه زمان دارد؛ ۳۰×۴=۱۲۰ دقیقه، یعنی ۲ ساعت.
بخش سوم؛ دقیقه و عبور از روز
سؤال ۷
اختلاف طول دو نقطه ۷ درجه و ۳۰ دقیقه است. اختلاف زمان چند دقیقه میشود؟
پاسخ تشریحی
۷ درجه برابر ۲۸ دقیقه زمان و ۳۰ دقیقهٔ قوسی برابر نیم درجه، یعنی ۲ دقیقه زمان است؛ جمعاً ۳۰ دقیقه زمان.
سؤال ۸
در ۱۵۰ درجهٔ شرقی ساعت ۲۳:۲۰ است. در ۱۶۵ درجهٔ شرقی چه ساعت و چه روزی است؟
پاسخ تشریحی
اختلاف ۱۵ درجه، یعنی یک ساعت است و مقصد شرقیتر است. ۲۳:۲۰+۱:۰۰=۰۰:۲۰ روز بعد. تغییر روز باید در پاسخ ثبت شود.
سؤال ۹
در ۳۰ درجهٔ شرقی ساعت ۰۱:۱۵ دوشنبه است. زمان محلی ۱۵ درجهٔ شرقی را بنویس.
پاسخ تشریحی
مقصد ۱۵ درجه غربیتر و یک ساعت عقبتر است؛ زمان ۰۰:۱۵ دوشنبه میشود و هنوز از نیمهشب عبور نکردهایم.
بخش چهارم؛ مسئلهٔ معکوس و نقد پاسخ
سؤال ۱۰
اختلاف زمان دو نقطه ۲ ساعت و ۲۰ دقیقه است. اختلاف طول آنها چقدر است؟
پاسخ تشریحی
۲ ساعت برابر ۳۰ درجه و ۲۰ دقیقهٔ زمان برابر ۵ درجه است؛ پس اختلاف طول ۳۵ درجه است.
سؤال ۱۱
نقطهٔ آ روی ۲۵ درجهٔ شرقی است و ب ۲ ساعت و ۲۰ دقیقه از آن جلوتر است. طول جغرافیایی ب را پیدا کن.
پاسخ تشریحی
اختلاف زمانی به ۳۵ درجه تبدیل میشود. جلوتر بودن ب یعنی شرقیتر بودن آن؛ ۲۵+۳۵=۶۰ درجهٔ شرقی.
سؤال ۱۲
دانشآموز برای دو نقطه با طول یکسان اما عرضهای متفاوت، اختلاف زمان محلی ۳ ساعت نوشته است. پاسخ را نقد کن.
پاسخ تشریحی
در مدل این سؤال، اختلاف زمان محلی از اختلاف طول جغرافیایی به دست میآید. دو نقطه روی یک نصفالنهار اختلاف طول ندارند؛ پس از دادهٔ عرض متفاوت نمیتوان اختلاف سهساعته نتیجه گرفت.
کنترل پاسخ
- مبدأ و مقصد را نامگذاری کردم.
- برای دو جهت مخالف جمع و برای یک جهت تفاضل طولها را سنجیدم.
- درجه را با نسبت درست به زمان تبدیل کردم.
- شرقیتر را جلوتر و غربیتر را عقبتر گرفتم.
- عبور از ۲۴:۰۰ یا ۰۰:۰۰ را با تغییر روز نوشتم.
برای تمرین مکانیابی، راهنمای عرض و طول جغرافیایی را نیز مرور کن.