۲۰ امتحان نهایی / نمونه سؤال فیزیک
کاربرگ پاسخ‌دار · انتقال گرما

رسانش، همرفت و تابش؛
مسیر انرژی و سازوکار هر بخش را نام ببر

در هر موقعیت، جسم‌های درگیر و جهت انتقال خالص را مشخص کن. سپس برای هر مرز بگو انرژی با رسانش، همرفت یا تابش منتقل می‌شود.

۱۰

روش اجرای کاربرگ

مثال‌های ترکیبی را به چند مرز ساده تقسیم کن و برای هر مرز یک سازوکار غالب بنویس. راهنمای انتقال گرما مسیر تحلیل را ارائه می‌دهد.

خط تحلیل

جسم گرم و سرد ← مرز ← ماده یا خلأ ← حرکت شاره ← سازوکار

سؤال 1: جهت خالص

پرسش: جهت خالص انتقال گرما چگونه تعیین می‌شود؟

پاسخ: از ناحیهٔ با دمای بیشتر به ناحیهٔ با دمای کمتر تا کاهش اختلاف دما.

سؤال 2: رسانش

پرسش: رسانش را در جامد چگونه توضیح می‌دهی؟

پاسخ: انرژی میان ذرات مجاور و در مواد رسانا همچنین به کمک حامل‌های آزاد منتقل می‌شود، بدون جابه‌جایی توده‌ای کل ماده.

سؤال 3: طول میله

پرسش: با ثابت‌بودن بقیهٔ عوامل، بلندترشدن میله چه اثری بر آهنگ رسانش دارد؟

پاسخ: آهنگ رسانش کاهش می‌یابد، چون مسیر انتقال طولانی‌تر است.

سؤال 4: سطح مقطع

پرسش: افزایش سطح مقطع میله چه اثری بر رسانش دارد؟

پاسخ: آهنگ انتقال را افزایش می‌دهد، چون سطح بیشتری برای عبور انرژی فراهم است.

سؤال 5: عایق

پرسش: چرا لایهٔ عایق اتلاف انرژی را کم می‌کند؟

پاسخ: مقاومت گرمایی مسیر را بیشتر و آهنگ انتقال را کمتر می‌کند؛ لایه‌های هوای محبوس نیز می‌توانند نقش داشته باشند.

سؤال 6: همرفت

پرسش: ویژگی اصلی همرفت چیست؟

پاسخ: انتقال انرژی همراه حرکت توده‌ای شاره، یعنی مایع یا گاز.

سؤال 7: همرفت طبیعی

پرسش: چرا هوای گرم در بسیاری از شرایط بالا می‌رود؟

پاسخ: با گرم‌شدن، چگالی آن کاهش می‌یابد و در میدان گرانش نیروی شناوری جریان طبیعی ایجاد می‌کند.

سؤال 8: همرفت واداشته

پرسش: پنکه یا پمپ چگونه انتقال همرفتی را تغییر می‌دهد؟

پاسخ: حرکت شاره را به‌طور خارجی افزایش می‌دهد و معمولاً آهنگ تبادل انرژی با سطح را بیشتر می‌کند.

سؤال 9: تابش

پرسش: کدام سازوکار به محیط مادی نیاز ندارد؟

پاسخ: تابش الکترومغناطیسی؛ به همین دلیل انرژی خورشید از خلأ به زمین می‌رسد.

سؤال 10: مثال ترکیبی

پرسش: در قابلمهٔ روی شعله، سه سازوکار را نام ببر.

پاسخ: تابش و همرفت از شعله و گازها به ظرف، رسانش در بدنهٔ فلزی و همرفت در آب؛ سهم دقیق هرکدام به شرایط بستگی دارد.

خودتصحیح

همرفت را برای جامد ساکن به کار نبر و تابش را وابسته به وجود هوا ندان. پاسخ کامل باید ویژگی ساختاری یا حرکتی را به تغییر آهنگ انتقال وصل کند.