برای پاسخ صریح عبارت متن را نشان بده؛ برای پاسخ ضمنی دستکم دو قرینه را به استنباط وصل کن.
۱. زمان صریح
متن: «کتابخانه ساعت هشت باز شد و سارا ده دقیقه بعد رسید.» زمان بازشدن کتابخانه صریح است یا ضمنی؟
پاسخ
صریح است؛ عبارت «ساعت هشت باز شد» پاسخ را مستقیم بیان میکند.
۲. زمان ضمنی
همان متن: سارا چه ساعتی رسید؟
پاسخ
۸:۱۰ بهطور ضمنی به دست میآید؛ زمان بازشدن و «ده دقیقه بعد» دو قرینهاند.
۳. علت ضمنی
متن: «علی چتر خیس را کنار در گذاشت و قطرههای آب از کت او میچکید.» وضعیت هوا را چه میتوان فهمید؟
پاسخ
احتمالاً باران باریده است؛ چتر و کت خیس قرینهاند، اما متن بارش را مستقیم نگفته است.
۴. مکان صریح
متن: «برگهٔ پاسخ روی میز دوم کنار پنجره قرار دارد.» مکان برگه چگونه بیان شده است؟
پاسخ
صریح؛ «روی میز دوم کنار پنجره» مکان را مستقیم مشخص میکند.
۵. احساس ضمنی
متن: «مینا نتیجه را دید، نفس راحتی کشید و لبخند زد.» احساس او چیست؟
پاسخ
آسودگی یا رضایت برداشت ضمنیِ پشتیبانیشده است؛ نفس راحت و لبخند قرینهاند.
۶. نتیجهٔ صریح
متن: «پس از افزودن عایق، اتلاف گرما کاهش یافت.» نتیجهٔ آزمایش صریح است یا ضمنی؟
پاسخ
صریح است؛ کاهش اتلاف گرما عیناً گزارش شده است.
۷. ویژگی ضمنی
متن: «پژوهشگر سه بار اندازهگیری کرد، عدد دورافتاده را بررسی کرد و روش را در گزارش نوشت.» چه ویژگی کاری او استنباط میشود؟
پاسخ
دقت و توجه به قابلیت بررسی استنباط میشود؛ تکرار اندازهگیری، بررسی داده و ثبت روش قرینهاند.
۸. مرز استنباط
متن: «چراغ کلاس خاموش و در بسته بود.» آیا میتوان قطعی گفت هیچکس داخل کلاس نیست؟
پاسخ
خیر؛ نشانهها ممکن است خالیبودن را محتمل کنند، اما حضور نداشتن کسی را قطعی ثابت نمیکنند.
چطور خودتصحیح کنی؟
کنار پاسخ بنویس «نقل» یا «استنباط». اگر استنباط است، قرینهها و واژهٔ میزان قطعیت مانند «احتمالاً» را اضافه کن.