هدف را با یک فعل بنویس: اطلاعدادن، توضیحدادن، آموزشدادن، ترغیبکردن، هشداردادن یا نقدکردن.
۱. آموزش
متن: ابتدا دادهها را با واحد بنویسید، سپس فرمول را انتخاب کنید و در پایان واحد جواب را کنترل کنید. هدف نویسنده چیست؟
پاسخ
آموزش یک روش مرحلهای برای حل مسئله؛ فعلهای دستوری و ترتیب «ابتدا، سپس، در پایان» شاهدند.
۲. اطلاعرسانی
متن: کتابخانه از ساعت هشت باز میشود و بخش مطالعه در طبقهٔ دوم قرار دارد. هدف چیست؟
پاسخ
اطلاعرسانی دربارهٔ زمان و مکان؛ متن دادههای مستقیم میدهد و درخواست یا داوری ندارد.
۳. ترغیب
متن: امشب فقط ده دقیقه برای مرتبکردن برگهها وقت بگذارید؛ فردا جستوجوی مطلب بسیار سریعتر خواهد بود. هدف چیست؟
پاسخ
ترغیب مخاطب به مرتبکردن برگهها؛ فعل امری و بیان فایدهٔ آینده این هدف را نشان میدهد.
۴. هشدار
متن: نوشتن عدد بدون واحد ممکن است معنای پاسخ را تغییر دهد و بخشی از نمره را از بین ببرد. هدف چیست؟
پاسخ
هشدار دربارهٔ پیامد حذف واحد؛ متن خطر مشخص و نتیجهٔ آن را برجسته میکند.
۵. توضیح علمی
متن: با افزایش سطح تماس، ذرات بیشتری در معرض برخورد قرار میگیرند؛ ازاینرو واکنش میتواند سریعتر شود. هدف چیست؟
پاسخ
توضیح سازوکار اثر سطح تماس بر سرعت واکنش؛ رابطهٔ علت و معلولی با «ازاینرو» ساخته شده است.
۶. نقد
متن: مقایسهٔ دو کلاس فقط با میانگین، پراکندگی و تعداد دانشآموزان را نادیده میگیرد و برای داوری کامل کافی نیست. هدف چیست؟
پاسخ
نقد یک روش مقایسه؛ متن نقص معیار را مشخص و محدودیت نتیجه را بیان میکند.
۷. دفاع از دیدگاه
متن: خط زمان فقط ابزار حفظ تاریخ نیست؛ چون تقدم و همزمانی رخدادها را آشکار میکند، برای تحلیل نیز سودمند است. هدف چیست؟
پاسخ
دفاع از کاربرد تحلیلی خط زمان؛ نویسنده ادعا را با دلیل پشتیبانی میکند.
۸. مقایسه
متن: منبع همزمان به رخداد نزدیک است، درحالیکه پژوهش جدید میتواند منابع بیشتری را کنار هم بگذارد؛ هرکدام قوت و محدودیت خود را دارد. هدف چیست؟
پاسخ
مقایسهٔ دو نوع منبع؛ ساختار «درحالیکه» و بیان قوت و محدودیت هر دو شاهد است.
چطور خودتصحیح کنی؟
هدف را با یک فعل، سپس دو نشانه از لحن یا ساختار بنویس. بهجای حدسزدن نیت شخصی نویسنده، کارکرد متن را توضیح بده.