نقشهٔ حل
علامت بارها فقط جهت جاذبه یا دافعه را تعیین میکند؛ برای اندازه از قدرمطلق حاصلضرب استفاده کن. در مسئلهٔ چندبار، نیروها را برداری جمع بزن.
تبدیل واحد ← اندازهٔ هر نیرو ← جهت روی محور ← جمع جبری یا برداری
سؤال ۱: دو بار همنام
q₁=2 μC و q₂=3 μC در فاصلهٔ 0.30 m هستند. اندازه و نوع نیرو را بیابید.
پاسخ: F=9×10⁹×(2×10⁻⁶)(3×10⁻⁶)/(0.30)²=0.60 N. اگر هر دو همعلامت باشند نیرو دافعه است.
سؤال ۲: بارهای ناهمنام
اگر یکی از بارهای سؤال قبل منفی شود، اندازه و نوع نیرو چه تغییری میکند؟
پاسخ: اندازه همان 0.60 N میماند، اما نیرو جاذبه میشود.
سؤال ۳: دو برابرشدن فاصله
با ثابتبودن بارها، فاصله دو برابر شود، نیرو چند برابر میشود؟
پاسخ: چون نیرو با مربع فاصله وارون است، به یکچهارم میرسد.
سؤال ۴: نصفشدن فاصله
اگر فاصله نصف شود چه تغییری رخ میدهد؟
پاسخ: نیرو چهار برابر میشود.
سؤال ۵: تغییر یکی از بارها
اگر q₁ سه برابر و سایر دادهها ثابت باشند، نیرو چگونه تغییر میکند؟
پاسخ: نیرو با حاصلضرب بارها متناسب است؛ سه برابر میشود.
سؤال ۶: تبدیل واحد
5 μC چند کولن است؟
پاسخ: 5×10⁻⁶ C.
سؤال ۷: برآیند متقارن
بار مثبت آزمون در وسط دو بار مثبت مساوی و همفاصله قرار دارد. برآیند نیرو چیست؟
پاسخ: دو نیروی دافعه هماندازه و خلافجهتاند؛ برآیند صفر است.
سؤال ۸: نیروهای همجهت
دو نیروی 3 N و 5 N در یک راستا و یک جهت به بار وارد میشوند. برآیند چیست؟
پاسخ: اندازهها جمع میشوند: 8 N در همان جهت.
سؤال ۹: نیروهای خلافجهت
نیروهای 7 N به راست و 2 N به چپ وارد میشوند. برآیند را بنویسید.
پاسخ: 7−2=5 N به راست.
سؤال ۱۰: قانون کنش و واکنش
نیروی q₁ بر q₂ و نیروی q₂ بر q₁ را مقایسه کنید.
پاسخ: اندازه برابر و جهت مخالف دارند و بر دو جسم متفاوت وارد میشوند.
چطور خودتصحیح کنی؟
توان ده واحدها، مربع فاصله و جهت هر پیکان را جدا کنترل کن. برای برآیند، یک محور مثبت انتخاب و تا پایان ثابت نگه دار.