۱۰ نمونه سؤال حسن تعلیل؛
پدیده را از علت شاعرانه‌اش جدا کن

حسن تعلیل؛ برای سرخی گل، علت شاعرانه شرم از زیبایی مخاطب آورده شده است، نه علت طبیعی.

خیر؛ علت واقعی و عادیِ افتادن برگ بیان شده است و علت خیال‌انگیز ادبی ساخته نشده است.

گریستن ابر و دلسوزی برای باغ علت شاعرانه بارش شده است؛ میان پدیده و علت خیالی رابطه هنری ساخته شده است.

حسن تعلیل علاوه بر نسبت انسانی یا خیال‌انگیز، باید علتی ادبی برای یک پدیده ارائه کند؛ جان‌بخشی بدون رابطه علت کافی نیست.

طلوع خورشید علت طبیعی نجومی دارد؛ «برای دیدن تو» علت ادبی و خیال‌انگیز جمله است.

مثلاً «شاخه برای سلام به رهگذر خم شد.» پدیده حفظ شده و علت شاعرانه‌ای جای توضیح طبیعی نشسته است.

رابطه‌ای واقعی و مستقیم میان بارش و خیس‌شدن بیان می‌کند و علت ادبی یا دور از انتظار ندارد.

بله؛ وجود واژه پیوند شرط نیست. باید از معنا فهمید که پدیده با علتی خیال‌انگیز توضیح داده شده است.

در حسن تعلیل کانون پاسخ، علت ادبیِ یک پدیده است؛ ممکن است استعاره نیز حضور داشته باشد اما باید پدیده و علت را صریح نشان داد.

پدیده را نام ببر، علت بیان‌شده را نقل یا بازنویسی کن، واقعی یا ادبی بودن آن را بسنج و توضیح بده چرا خیال‌انگیز است.