۲۰ امتحان نهایی / نمونه سؤال اقتصاد
۱۰ تمرین تألیفی و پاسخ‌دار

نمونه سؤال نرخ بیکاری؛
ابتدا افراد را در گروه درست قرار بده، بعد درصد بگیر

همهٔ جمعیت‌ها و سناریوها فرضی‌اند. تعریف شاغل، بیکار و جمعیت در سن کار را مطابق صورت هر سؤال به کار ببر و شاخص را با مخرج درست تفسیر کن.

٪

روابط این کاربرگ

جمعیت فعال = شاغلان + بیکارانِ جویای کار. نرخ بیکاری = بیکاران ÷ جمعیت فعال × ۱۰۰. اگر صورت سؤال نرخ مشارکت بخواهد: جمعیت فعال ÷ جمعیت در سن کار × ۱۰۰. فردی که طبق تعریف سؤال جویای کار نیست، در جمعیت فعال قرار نمی‌گیرد.

مسیر حل

دسته‌بندی افراد ← شاغل + بیکار ← جمعیت فعال ← انتخاب مخرج ← درصد ← تفسیر

سؤال ۱: جمعیت فعال

در ناحیه‌ای فرضی ۷۲۰۰ شاغل و ۸۰۰ بیکارِ جویای کار وجود دارد. جمعیت فعال چقدر است؟

پاسخ تشریحی

۷۲۰۰+۸۰۰=۸۰۰۰ نفر.

سؤال ۲: نرخ بیکاری

با داده‌های سؤال قبل نرخ بیکاری را حساب کنید.

پاسخ تشریحی

۸۰۰÷۸۰۰۰×۱۰۰=۱۰ درصد.

سؤال ۳: یافتن بیکاران

جمعیت فعال ۱۲ هزار نفر و نرخ بیکاری ۵ درصد است. شمار بیکاران چقدر است؟

پاسخ تشریحی

۰٫۰۵×۱۲٬۰۰۰=۶۰۰ نفر.

سؤال ۴: یافتن شاغلان

جمعیت فعال ۱۵ هزار و بیکاران ۱۲۰۰ نفرند. شمار شاغلان را بیابید.

پاسخ تشریحی

۱۵٬۰۰۰−۱۲۰۰=۱۳٬۸۰۰ نفر.

سؤال ۵: نرخ مشارکت

جمعیت در سن کار ۲۰ هزار و جمعیت فعال ۱۲ هزار نفر است. نرخ مشارکت اقتصادی را طبق تعریف کاربرگ حساب کنید.

پاسخ تشریحی

۱۲٬۰۰۰÷۲۰٬۰۰۰×۱۰۰=۶۰ درصد.

سؤال ۶: مخرج اشتباه

در جمعیت ۱۰ هزار نفری، ۶ هزار نفر فعال و ۶۰۰ نفر بیکارند. دانش‌آموز نرخ بیکاری را ۶ درصد نوشته است. خطا چیست؟

پاسخ تشریحی

او بیکاران را بر کل جمعیت تقسیم کرده است. مخرج نرخ بیکاری جمعیت فعال است: ۶۰۰÷۶۰۰۰×۱۰۰=۱۰ درصد.

سؤال ۷: خروج از جمعیت فعال

در آغاز ۹۰۰ شاغل و ۱۰۰ بیکار جویای کار داریم. سپس ۲۰ بیکار از جست‌وجوی کار منصرف و طبق تعریف سؤال غیرفعال می‌شوند. نرخ جدید چیست؟

پاسخ تشریحی

بیکاران جدید ۸۰ و جمعیت فعال ۹۸۰ نفر است. نرخ ۸۰÷۹۸۰×۱۰۰≈۸٫۱۶ درصد می‌شود. کاهش نرخ الزاماً به معنی افزایش اشتغال نیست؛ اینجا مخرج و صورت با خروج افراد تغییر کرده‌اند.

سؤال ۸: ایجاد شغل

از ۲۰۰ بیکار در جمعیت فعال ۲۰۰۰ نفری، ۵۰ نفر شاغل می‌شوند و کسی از جمعیت فعال خارج نمی‌شود. نرخ جدید چقدر است؟

پاسخ تشریحی

بیکاران ۱۵۰ و جمعیت فعال همچنان ۲۰۰۰ نفر است؛ نرخ جدید ۷٫۵ درصد.

سؤال ۹: مقایسهٔ دو ناحیه

ناحیه الف ۵۰۰ بیکار از ۵۰۰۰ فعال و ناحیه ب ۶۰۰ بیکار از ۸۰۰۰ فعال دارد. کدام نرخ بیشتر است؟

پاسخ تشریحی

الف ۱۰ درصد و ب ۷٫۵ درصد است. شمار بیکاران ب بیشتر، اما نرخ آن کمتر است؛ نسبت باید با مخرج خودش مقایسه شود.

سؤال ۱۰: تفسیر محتاطانه

نرخ بیکاری از ۱۲ به ۱۰ درصد رسیده است. آیا از همین دو عدد می‌توان گفت دقیقاً چند شغل ایجاد شده؟

پاسخ تشریحی

خیر. اندازه و ترکیب جمعیت فعال نیز لازم است. نرخ می‌تواند با تغییر شاغلان، بیکاران یا خروج و ورود افراد به جمعیت فعال تغییر کند.

برگهٔ خودتصحیح

پیش از هر درصد، نام صورت و مخرج را بنویس و جمعیت فعال را دوباره از شاغل و بیکار بساز. توضیح کامل در راهنمای جمعیت فعال و نرخ بیکاری آمده است.