روابط این کاربرگ
جمعیت فعال = شاغلان + بیکارانِ جویای کار. نرخ بیکاری = بیکاران ÷ جمعیت فعال × ۱۰۰. اگر صورت سؤال نرخ مشارکت بخواهد: جمعیت فعال ÷ جمعیت در سن کار × ۱۰۰. فردی که طبق تعریف سؤال جویای کار نیست، در جمعیت فعال قرار نمیگیرد.
دستهبندی افراد ← شاغل + بیکار ← جمعیت فعال ← انتخاب مخرج ← درصد ← تفسیر
سؤال ۱: جمعیت فعال
در ناحیهای فرضی ۷۲۰۰ شاغل و ۸۰۰ بیکارِ جویای کار وجود دارد. جمعیت فعال چقدر است؟
پاسخ تشریحی
۷۲۰۰+۸۰۰=۸۰۰۰ نفر.
سؤال ۲: نرخ بیکاری
با دادههای سؤال قبل نرخ بیکاری را حساب کنید.
پاسخ تشریحی
۸۰۰÷۸۰۰۰×۱۰۰=۱۰ درصد.
سؤال ۳: یافتن بیکاران
جمعیت فعال ۱۲ هزار نفر و نرخ بیکاری ۵ درصد است. شمار بیکاران چقدر است؟
پاسخ تشریحی
۰٫۰۵×۱۲٬۰۰۰=۶۰۰ نفر.
سؤال ۴: یافتن شاغلان
جمعیت فعال ۱۵ هزار و بیکاران ۱۲۰۰ نفرند. شمار شاغلان را بیابید.
پاسخ تشریحی
۱۵٬۰۰۰−۱۲۰۰=۱۳٬۸۰۰ نفر.
سؤال ۵: نرخ مشارکت
جمعیت در سن کار ۲۰ هزار و جمعیت فعال ۱۲ هزار نفر است. نرخ مشارکت اقتصادی را طبق تعریف کاربرگ حساب کنید.
پاسخ تشریحی
۱۲٬۰۰۰÷۲۰٬۰۰۰×۱۰۰=۶۰ درصد.
سؤال ۶: مخرج اشتباه
در جمعیت ۱۰ هزار نفری، ۶ هزار نفر فعال و ۶۰۰ نفر بیکارند. دانشآموز نرخ بیکاری را ۶ درصد نوشته است. خطا چیست؟
پاسخ تشریحی
او بیکاران را بر کل جمعیت تقسیم کرده است. مخرج نرخ بیکاری جمعیت فعال است: ۶۰۰÷۶۰۰۰×۱۰۰=۱۰ درصد.
سؤال ۷: خروج از جمعیت فعال
در آغاز ۹۰۰ شاغل و ۱۰۰ بیکار جویای کار داریم. سپس ۲۰ بیکار از جستوجوی کار منصرف و طبق تعریف سؤال غیرفعال میشوند. نرخ جدید چیست؟
پاسخ تشریحی
بیکاران جدید ۸۰ و جمعیت فعال ۹۸۰ نفر است. نرخ ۸۰÷۹۸۰×۱۰۰≈۸٫۱۶ درصد میشود. کاهش نرخ الزاماً به معنی افزایش اشتغال نیست؛ اینجا مخرج و صورت با خروج افراد تغییر کردهاند.
سؤال ۸: ایجاد شغل
از ۲۰۰ بیکار در جمعیت فعال ۲۰۰۰ نفری، ۵۰ نفر شاغل میشوند و کسی از جمعیت فعال خارج نمیشود. نرخ جدید چقدر است؟
پاسخ تشریحی
بیکاران ۱۵۰ و جمعیت فعال همچنان ۲۰۰۰ نفر است؛ نرخ جدید ۷٫۵ درصد.
سؤال ۹: مقایسهٔ دو ناحیه
ناحیه الف ۵۰۰ بیکار از ۵۰۰۰ فعال و ناحیه ب ۶۰۰ بیکار از ۸۰۰۰ فعال دارد. کدام نرخ بیشتر است؟
پاسخ تشریحی
الف ۱۰ درصد و ب ۷٫۵ درصد است. شمار بیکاران ب بیشتر، اما نرخ آن کمتر است؛ نسبت باید با مخرج خودش مقایسه شود.
سؤال ۱۰: تفسیر محتاطانه
نرخ بیکاری از ۱۲ به ۱۰ درصد رسیده است. آیا از همین دو عدد میتوان گفت دقیقاً چند شغل ایجاد شده؟
پاسخ تشریحی
خیر. اندازه و ترکیب جمعیت فعال نیز لازم است. نرخ میتواند با تغییر شاغلان، بیکاران یا خروج و ورود افراد به جمعیت فعال تغییر کند.
برگهٔ خودتصحیح
پیش از هر درصد، نام صورت و مخرج را بنویس و جمعیت فعال را دوباره از شاغل و بیکار بساز. توضیح کامل در راهنمای جمعیت فعال و نرخ بیکاری آمده است.