روش اجرای آزمونک
ورودی و خروجی را در دو ستون و با یک واحد بنویس، سپس تغییر ذخیره را حساب کن. برای تفکیک علتها از راهنمای خشکسالی و بیلان آب استفاده کن.
۱۰ تمرین تشریحی
سؤال 1
در یک حوضه، ورودی آب ۱۲۰ و خروجی ۱۰۰ واحد است. تغییر ذخیره، با فرض نبود جزء دیگر، چقدر است؟
پاسخ تشریحی
ورودی منهای خروجی برابر ۲۰ واحد است؛ ذخیره ۲۰ واحد افزایش مییابد.
سؤال 2
ورودی ۸۰ و خروجی ۱۱۰ واحد است. نتیجه را تفسیر کنید.
پاسخ تشریحی
بیلان منفی ۳۰ واحد است؛ در این دوره ۳۰ واحد از ذخیره کاسته میشود، با فرض کاملبودن دادهها.
سؤال 3
چرا بارش کمتر از معمول را باید نسبت به دوره و مکان مشخص بیان کرد؟
پاسخ تشریحی
مقدار معمول در فصلها و مناطق متفاوت است؛ بدون مقیاس زمانی و مکانی نمیتوان شدت یا معنای کمبود را دقیق سنجید.
سؤال 4
خشکسالی و کمآبی چه تفاوت تحلیلی دارند؟
پاسخ تشریحی
خشکسالی به کمبود اقلیمی نسبت به وضعیت معمول مربوط است؛ کمآبی میتواند علاوه بر شرایط طبیعی، از تقاضا، برداشت و مدیریت نیز ناشی شود.
سؤال 5
برداشت آب زیرزمینی افزایش یافته اما بارش ثابت است. کدام جزء بیلان مستقیماً تغییر کرده؟
پاسخ تشریحی
خروجی یا برداشت افزایش یافته است؛ کاهش ذخیره را نباید فقط به تغییر بارش نسبت داد.
سؤال 6
چرا یک ماه پربارش لزوماً کسری انباشته چندساله را جبران نمیکند؟
پاسخ تشریحی
ذخیره حاصل انباشت ورودیها و خروجیها در زمان است؛ باید مقدار کسری پیشین، نفوذ، رواناب و برداشت دوره جدید نیز سنجیده شود.
سؤال 7
دو حوضه بارش برابر دارند اما یکی تبخیر بیشتری دارد. بیلان آنها چرا میتواند متفاوت باشد؟
پاسخ تشریحی
زیرا بارش فقط یک ورودی است و تبخیر یک خروجی؛ افزایش خروجی میتواند ذخیره قابلدسترس را کاهش دهد.
سؤال 8
برای کاهش کسری، راهکار مدیریت تقاضا باید به کدام بخش بیلان وصل شود؟
پاسخ تشریحی
به کاهش خروجی و برداشت؛ مثلاً کمکردن مصرف یا تلفات، فشار بر ذخیره را کاهش میدهد.
سؤال 9
نمودار ذخیره سه سال پیوسته نزولی است. چه نتیجهای مجاز و چه نتیجهای نامجاز است؟
پاسخ تشریحی
میتوان گفت ذخیره در دادههای همان دوره کاهش یافته است؛ بدون داده علتها نمیتوان آن را فقط به کاهش بارش یا فقط به برداشت نسبت داد.
سؤال 10
الگوی کامل پاسخ به سؤال بیلان آب چیست؟
پاسخ تشریحی
دوره و مکان، همه ورودیها و خروجیها، واحد مشترک، تغییر ذخیره، علتهای طبیعی و انسانی و راهکار متصل به جزء بیلان را بنویس.
چکلیست خودتصحیح
- دوره و مکان را مشخص کردم.
- ورودی و خروجی را همواحد کردم.
- علامت تغییر ذخیره را تفسیر کردم.
- خشکسالی و کمآبی را یکی ندانستم.
- راهکار را به جزء بیلان وصل کردم.