روش اجرای کاربرگ
پیش از محاسبه، روی مدار بنویس کدام کمیت در اتصال ثابت است. مرور کامل در راهنمای مقاومت سری و موازی قرار دارد.
گرهها ← نوع اتصال ← معادل مرحلهای ← جریان کل ← بازگشت به شاخهها
سؤال 1: تشخیص اتصال
پرسش: دو مقاومت چه زمانی واقعاً سریاند؟
پاسخ: وقتی پشت سر هم در شاخهای باشند که گره میان آنها انشعاب دیگری ندارد؛ در نتیجه جریان یکسانی از هر دو میگذرد.
سؤال 2: تشخیص موازی
پرسش: شرط موازیبودن دو مقاومت چیست؟
پاسخ: هر دو سر مقاومت نخست باید به همان دو گرهای وصل باشد که دو سر مقاومت دوم وصل است؛ پس اختلاف پتانسیل دو مقاومت یکسان است.
سؤال 3: معادل سری
پرسش: مقاومتهای ۳ و ۵ اهم سریاند. مقاومت معادل را بیاب.
پاسخ: در اتصال سری مقاومتها جمع میشوند: ۳+۵=۸ اهم.
سؤال 4: معادل موازی
پرسش: مقاومتهای ۶ و ۳ اهم موازیاند. مقاومت معادل را بیاب.
پاسخ: معکوس معادل برابر ۱/۶+۱/۳=۱/۲ است؛ بنابراین مقاومت معادل ۲ اهم میشود و از هر دو مقاومت کوچکتر است.
سؤال 5: موازی برابر
پرسش: سه مقاومت ۱۲ اهمی موازیاند. معادل چقدر است؟
پاسخ: برای سه مقاومت برابر، معادل ۱۲÷۳=۴ اهم است.
سؤال 6: مدار ترکیبی
پرسش: دو مقاومت ۶ اهمی موازیاند و مجموعه با مقاومت ۴ اهمی سری است. معادل کل را حساب کن.
پاسخ: معادل بخش موازی ۳ اهم است؛ سپس با ۴ اهم سری میشود: مقاومت کل ۷ اهم.
سؤال 7: جریان کل
پرسش: مدار سؤال قبل به منبع ایدهآل ۱۴ ولتی وصل است. جریان کل را بیاب.
پاسخ: از I=V/R برای مدار معادل استفاده میکنیم: ۱۴÷۷=۲ آمپر.
سؤال 8: بازگشت به شاخه
پرسش: در همان مدار، جریان هر مقاومت ۶ اهمی چقدر است؟
پاسخ: جریان ۲ آمپری از مقاومت سری میگذرد و میان دو شاخهٔ برابر نصف میشود؛ جریان هر شاخه ۱ آمپر است.
سؤال 9: تغییر مدار
پرسش: افزودن یک شاخهٔ موازی چه اثری بر مقاومت معادل دارد؟
پاسخ: رسانایی کل را افزایش و مقاومت معادل را کاهش میدهد. معادل جدید باید از کوچکترین مقاومت شاخهها نیز کوچکتر باشد.
سؤال 10: کنترل توان
پرسش: در مدار ایدهآل، توان کل چگونه با توان مقاومتها کنترل میشود؟
پاسخ: توان دریافتی کل برابر مجموع توانهای مصرفی اجزاست. میتوان توان کل را از VI و توان هر مقاومت را با رابطهٔ مناسب همان دادهها محاسبه و جمع را مقایسه کرد.
خودتصحیح
معادل سری باید از تکتک اجزا بزرگتر و معادل موازی از کوچکترین شاخه کوچکتر باشد. برای پایهٔ قانون اهم از نمونه سؤال مدار و قانون اهم استفاده کن.