۲۰ امتحان نهایی / نمونه سؤال ریاضی / نامعادله
۱۰ تمرین جدول علامت

۱۰ نمونه سؤال نامعادله؛
صفر و نقطهٔ ممنوع را یکسان علامت نزن

عبارت را تجزیه کن، نقاط بحرانی را روی محور بچین و علامت هر عامل را در بازه‌ها بررسی کن. هنگام نوشتن جواب، ورود صفرهای صورت و حذف صفرهای مخرج را جداگانه تصمیم بگیر.

− 0 +

روش اجرای آزمونک

برای هر سؤال عامل‌ها، نقاط بحرانی و نوع هر نقطه را بنویس. روش کامل در راهنمای نامعادله و تعیین علامت آمده است.

نامعادله‌های چندجمله‌ای

سؤال ۱

(x−2)(x+1)>0 را حل کن.

پاسخ تشریحی

ریشه‌ها −1 و 2 هستند. حاصل‌ضرب بیرون دو ریشه مثبت است؛ چون نامساوی اکید است، x∈(−∞,−1)∪(2,∞).

سؤال ۲

x²−5x+6≤0 را حل کن.

پاسخ تشریحی

(x−2)(x−3)≤0. سهمی رو به بالا میان دو ریشه نامثبت است و تساوی ریشه‌ها را وارد می‌کند: x∈[2,3].

سؤال ۳

(x−1)²(x+2)<0 را حل کن.

پاسخ تشریحی

عامل مربع جز در x=1 مثبت است و علامت را عوض نمی‌کند. منفی‌بودن از x+2<0 حاصل می‌شود؛ پس x∈(−∞,−2).

سؤال ۴

x(x−4)≥0 را حل کن.

پاسخ تشریحی

نقاط صفر 0 و 4 هستند. حاصل‌ضرب بیرون بازه مثبت و درون آن منفی است؛ پاسخ (−∞,0]∪[4,∞).

نامعادله‌های گویا

سؤال ۵

(x−3)/(x+1)>0 را حل کن.

پاسخ تشریحی

−1 نقطهٔ ممنوع و 3 صفر صورت است. کسر در بازه‌های (−∞,−1) و (3,∞) مثبت است؛ x∈(−∞,−1)∪(3,∞).

سؤال ۶

(x+2)/(x−1)≤0 را حل کن.

پاسخ تشریحی

صفر صورت −2 وارد جواب می‌شود، اما 1 ممنوع است. علامت کسر میان این دو منفی است؛ پس x∈[−2,1).

سؤال ۷

(x−1)²/(x+3)≥0 را حل کن.

پاسخ تشریحی

صورت همواره نامنفی و در x=1 صفر است. مخرج برای x>−3 مثبت می‌شود؛ بنابراین x∈(−3,∞). نقطهٔ 1 نیز در همین بازه و مجاز است.

ترکیب شرط و تحلیل خطا

سؤال ۸

√(x−2) تعریف شود و هم‌زمان x−5<0 باشد. اشتراک شرط‌ها چیست؟

پاسخ تشریحی

رادیکال x≥2 می‌خواهد و شرط دوم x<5. اشتراک برابر [2,5) است.

سؤال ۹

(x−2)/(x−2)≥0 را حل کن.

پاسخ تشریحی

عبارت برای x≠2 برابر 1 است و نامعادله را برقرار می‌کند؛ اما x=2 در عبارت اصلی ممنوع است. جواب اعداد حقیقی به‌جز ۲.

سؤال ۱۰

چرا در جدول علامت (x−1)² با عبور از 1 علامت عوض نمی‌شود؟

پاسخ تشریحی

ریشهٔ 1 زوج است و عامل مربع در دو سوی آن مثبت می‌ماند؛ فقط در خود نقطه صفر می‌شود. تغییر علامت برای ریشه با توان فرد رخ می‌دهد.

چک‌لیست خودتصحیح

  1. عبارت را کامل تجزیه کردم.
  2. صفر صورت و صفر مخرج را جدا مشخص کردم.
  3. اثر توان زوج یا فرد را سنجیدم.
  4. علامت هر بازه را مستقل کنترل کردم.
  5. بسته یا باز بودن دو سر بازه را مطابق مساوی و دامنه نوشتم.