برای هر متن ابتدا موضوع را در یک واژه و پیام را در یک جمله پیدا کن، سپس عنوانی بساز که هر دو را پوشش دهد.
۱. برنامهریزی
متن: دانشآموز کارهای بزرگ را به واحدهای بیستدقیقهای تقسیم کرد و پس از هر واحد نتیجه را سنجید. این روش شروع مطالعه را آسان و عقبافتادگی را کمتر کرد.
عنوان مناسب
«مطالعهٔ مرحلهای برای کاهش عقبافتادگی»؛ هم روش تقسیم کار و هم پیامد اصلی را پوشش میدهد.
۲. زیست
متن: پرزها و ریزپرزها سطح داخلی روده را افزایش میدهند و تماس مواد گوارشیافته با سطح جذب را بیشتر میکنند.
عنوان مناسب
«افزایش سطح روده و جذب بهتر»؛ عنوان فقط نام اندام نیست و رابطهٔ ساختار و کار را نشان میدهد.
۳. شیمی
متن: خردکردن جامد تعداد ذرات در معرض تماس را بیشتر میکند و در شرایط یکسان، برخوردهای مؤثر میتوانند افزایش یابند.
عنوان مناسب
«اثر سطح تماس بر سرعت واکنش»؛ موضوع و رابطهٔ توضیحدادهشده را دقیق بیان میکند.
۴. تاریخ
متن: پژوهشگر زمان نگارش، جایگاه نویسنده و هدف سند را میسنجد و آن را با روایتهای مستقل مقایسه میکند.
عنوان مناسب
«سنجش اعتبار منابع تاریخی»؛ همهٔ جزئیات متن زیر این محور مشترک قرار میگیرند.
۵. جغرافیا
متن: فاصلهٔ مستقیم دو روستا تا شهر برابر است، اما کیفیت راه و شیب مسیر باعث تفاوت زیاد در زمان سفر میشود.
عنوان مناسب
«دسترسی؛ فراتر از فاصلهٔ مستقیم»؛ تضاد مرکزی متن را حفظ میکند.
۶. آمار
متن: دو گروه میانگین برابر دارند، ولی دادههای گروه دوم پراکندهترند؛ بنابراین یک شاخص برای مقایسه کافی نیست.
عنوان مناسب
«میانگین برابر، پراکندگی متفاوت»؛ دادهٔ اصلی و پیام مقایسه را فشرده میکند.
۷. فارسی
متن: واژهها در جمله از بافت اثر میگیرند و یک معنی فرهنگنامهای همیشه جایگزین معنی مورد نظر نویسنده نمیشود.
عنوان مناسب
«نقش بافت در معنی واژه»؛ موضوع و ادعای اصلی را با هم میآورد.
۸. منطق
متن: یک مورد موافق نمیتواند حکم کلی را ثابت کند، اما یک مورد مخالفِ معتبر برای رد آن کافی است.
عنوان مناسب
«نقش مثال نقض در آزمون حکم کلی»؛ از عنوان مبهم «مثالها» دقیقتر است.
چطور خودتصحیح کنی؟
عنوان را با سه معیار بسنج: پوشش موضوع، بازتاب پیام و اندازهٔ مناسب. عنوانی که فقط یک مثال فرعی را میگوید کنار بگذار.