قالب پاسخ: «مخاطب محتمل ... است، چون متن ... را توضیح میدهد و با عبارت ... او را خطاب میکند».
۱. دانشآموز جلسهٔ امتحان
متن: پیش از تحویل برگه، شمارهٔ سؤالها و واحد جوابهای محاسباتی را دوباره کنترل کنید. مخاطب کیست؟
پاسخ
دانشآموزی که در جلسهٔ امتحان است؛ «تحویل برگه»، «شمارهٔ سؤالها» و دستور کنترل جوابها نشانهاند.
۲. آزمایشگر تازهکار
متن: عینک را پیش از برداشتن ظرف بزنید و برچسب ماده را دو بار بخوانید. مخاطب کیست؟
پاسخ
فردی در حال انجام آزمایش، احتمالاً دانشآموز آزمایشگاه؛ دستور ایمنی و اشاره به ظرف و برچسب شاهد است.
۳. والدین
متن: بهجای پرسیدن مداوم نمره، دربارهٔ برنامهٔ امروز و کمکی که فرزندتان نیاز دارد گفتوگو کنید. مخاطب کیست؟
پاسخ
والدین یا سرپرستان دانشآموز؛ واژهٔ «فرزندتان» و توصیه دربارهٔ شیوهٔ حمایت مستقیماند.
۴. پژوهشگر
متن: پیش از تعمیم نتیجه، اندازهٔ نمونه، شیوهٔ انتخاب افراد و متغیرهای کنترلنشده را گزارش کنید. مخاطب کیست؟
پاسخ
پژوهشگر یا نویسندهٔ گزارش علمی؛ واژگان «تعمیم»، «نمونه» و «متغیرهای کنترلنشده» دانش پژوهشی را پیشفرض میگیرند.
۵. خوانندهٔ نقشه
متن: ابتدا راهنما و جهت شمال را پیدا کنید و بعد فاصلهٔ روی نقشه را با مقیاس تبدیل کنید. مخاطب کیست؟
پاسخ
دانشآموز یا کاربر نقشه؛ راهنما، شمال و مقیاس ابزارهای مورد نیاز او هستند.
۶. نویسندهٔ پاسخ تشریحی
متن: ادعایتان را در جملهٔ اول بنویسید و در جملهٔ دوم شاهد را به آن پیوند دهید. مخاطب کیست؟
پاسخ
دانشآموزی که پاسخ تشریحی مینویسد؛ متن ساخت پاسخ و جای ادعا و شاهد را آموزش میدهد.
۷. گروه عمومی
متن: این نمایشگاه هر روز از ساعت ده باز است و ورود برای همه آزاد است. مخاطب کیست؟
پاسخ
عموم علاقهمندان؛ عبارت «برای همه» و ارائهٔ اطلاعات عمومی بازدید، گروه تخصصی خاصی را هدف نمیگیرد.
۸. معلم یا طراح تمرین
متن: برای هر هدف یادگیری یک سؤال کوتاه بسازید و معیار تصحیح را پیش از اجرا بنویسید. مخاطب کیست؟
پاسخ
معلم یا طراح آموزشی؛ «هدف یادگیری»، «سؤال بسازید» و «معیار تصحیح» به وظیفهٔ طراحی و سنجش اشاره دارند.
چطور خودتصحیح کنی؟
گروه مخاطب را نه بیش از حد کلی و نه فردی بنویس؛ سپس یک خطاب مستقیم و یک نشانه از نیاز یا دانش پیشفرض او بیاور.