از عبارت «اگر سایر شرایط ثابت بماند» استفاده کن و دامنهٔ پیشبینی را به دادههای سؤال محدود نگه دار.
۱. ریاضی
داده: جملههای دنباله ۲، ۵، ۸ و ۱۱ هستند. اگر الگو ادامه یابد، جملهٔ بعد را پیشبینی کن.
پاسخ
۱۴؛ اختلاف جملههای پیاپی ۳ است، پس با فرض ادامهٔ همین الگو ۳ واحد به ۱۱ افزوده میشود.
۲. فیزیک
داده: جسم با سرعت ثابت حرکت میکند و نیروی خالص همچنان صفر میماند. وضعیت حرکت یک ثانیه بعد را پیشبینی کن.
پاسخ
جسم با همان سرعت و در همان راستا ادامه میدهد؛ این پیشبینی مشروط به صفرماندن نیروی خالص است.
۳. شیمی
داده: در سه آزمایش همشرایط، افزایش سطح تماس زمان واکنش را کمتر کرده است. اثر خردکردن بیشتر جامد را پیشبینی کن.
پاسخ
اگر عوامل دیگر ثابت بمانند، زمان واکنش کمتر و سرعت آن بیشتر میشود؛ چون سطح تماس افزایش مییابد.
۴. زیست
داده: با افزایش شدت فعالیت، ضربان قلب فرد بیشتر شده است. برای مرحلهٔ بعد با فعالیت کمی شدیدتر پیشبینی بنویس.
پاسخ
در محدودهٔ داده و با ثابتبودن شرایط فرد، انتظار میرود ضربان قلب افزایش یابد؛ مقدار دقیق از دادهها معلوم نیست.
۵. جغرافیا
داده: در چهار روز متوالی و بدون بارش، دبی رود کاهش یافته است. اگر وضعیت یک روز دیگر ادامه یابد، پیشبینی کن.
پاسخ
با فرض نبود ورودی تازه و ادامهٔ همان روند، دبی احتمالاً باز هم کاهش مییابد؛ اندازهٔ کاهش قابل تعیین نیست.
۶. اقتصاد
داده: هزینهٔ ثابت است و با فروش هر واحد، درآمد کل ۲۰ واحد بیشتر میشود. اثر فروش یک واحد دیگر بر درآمد را پیشبینی کن.
پاسخ
اگر قیمت واحد تغییر نکند، درآمد کل ۲۰ واحد افزایش مییابد؛ دربارهٔ سود باید هزینههای متغیر نیز معلوم باشد.
۷. آمار
داده: با افزودن عددی بزرگتر از میانگین به مجموعه، میانگین قبلی افزایش مییابد. اثر افزودن عددی دیگر که باز بزرگتر از میانگین فعلی است را پیشبینی کن.
پاسخ
میانگین افزایش مییابد، زیرا مقدار افزودهشده از میانگین فعلی بزرگتر است.
۸. جامعهشناسی
داده: در یک گروه، تشویق عمومی رعایت نوبت را بیشتر کرده است. با تکرار همان تشویق چه پیشبینی محدودی میتوان کرد؟
پاسخ
در همین گروه و شرایط مشابه، احتمال افزایش یا حفظ رعایت نوبت وجود دارد؛ تعمیم قطعی به همهٔ گروهها مجاز نیست.
چطور خودتصحیح کنی؟
در پاسخ سه بخش را علامت بزن: شاهد، جهت تغییر و شرط. عدد دقیق را فقط وقتی بنویس که الگوی کمی آن را تعیین کند.