پرسش آماری را مشخص کن
بگو قرار است چه ویژگیای دربارهٔ چه گروهی بررسی شود. متغیر و نوع داده را مطابق مفاهیم کتابت شناسایی کن. بدون پرسش روشن، انتخاب جدول یا شاخص میتواند با هدف تحلیل ناسازگار باشد.
جامعه و نمونه را جدا بنویس
گروه هدف و افراد یا موارد واقعاً بررسیشده را از متن بیرون بکش. سپس روش انتخاب را با اطلاعات دادهشده بسنج. اگر نمونه فقط بخش خاصی را پوشش میدهد، نتیجه را بیدلیل به کل جامعه تعمیم نده.
در پاسخ بنویس نتیجه دربارهٔ کدام دادهها یا گروه است. عبارتهایی مانند «همه» یا «همیشه» فقط وقتی مجازند که صورت سؤال چنین نتیجهای را پشتیبانی کند.
جدول و نمودار را شناسنامهدار بخوان
عنوان، برچسب سطر و ستون، محور، واحد و مقیاس را بررسی کن. سپس یک گزارهٔ ساده دربارهٔ الگوی دیدهشده بنویس. این عبور اولیه جلوی مقایسهٔ ستونها یا دستههای نامرتبط را میگیرد.
شاخص را از روی سؤال انتخاب کن
مشخص کن سؤال دربارهٔ مرکز دادهها، پراکندگی یا مقایسهٔ گروههاست و سپس معیار مناسبِ مباحث کتاب را انتخاب کن. نام شاخص، رابطه و دلیل تناسب آن را جدا بنویس.
محاسبه را با دادهٔ مرتب کنترل کن
دادهها را در صورت نیاز مرتب و تعداد آنها را کنترل کن. عملیات و واحد را سطربهسطر بنویس. یک دادهٔ جاافتاده یا تکراری میتواند همهٔ شاخصهای بعدی را تغییر دهد.
مرکز و پراکندگی را مخلوط نکن
دو مجموعه ممکن است مرکز مشابه و پخش متفاوت داشته باشند. هنگام مقایسه دقیقاً بگو دربارهٔ کدام ویژگی حرف میزنی و شاهد عددی آن چیست. یک شاخص را به جای همهٔ ویژگیهای داده معرفی نکن.
از نمودار ادعای بیش از حد نساز
روند یا تفاوت دیدهشده را با همان واژههای قابل پشتیبانی بیان کن. همزمانی دو تغییر بهتنهایی علتبودن یکی برای دیگری را ثابت نمیکند. نتیجه را به داده و پرسش محدود نگه دار.
پاسخ را سهلایه بنویس
ابتدا نتیجه، سپس شاخص یا شاهد و در پایان محدودهٔ نتیجه را بیاور. اگر محاسبه لازم است، مسیر آن را پیش از تفسیر نشان بده. برای حل عددی از راهنمای ریاضی و آمار و برای خطاها از کنترل محاسبات استفاده کن.