همگرا یا واگرا؟
مرحلهٔ تولید ایده را از انتخاب پاسخ جدا کن

دو شیوهٔ مکمل

تفکر واگرا پاسخ‌ها و مسیرهای متنوع تولید می‌کند؛ تفکر همگرا داده‌ها و معیارها را برای رسیدن به پاسخ مناسب‌تر محدود می‌سازد. در سنجش خلاقیت می‌توان به تعداد ایده‌ها، تنوع دسته‌ها و تازگی نسبی آن‌ها توجه کرد.

سؤال ۱: واگرا

دانش‌آموز برای استفاده دوباره از یک جعبه، در پنج دقیقه بیست کاربرد متفاوت می‌نویسد. کدام شیوه برجسته است؟

سؤال ۲: همگرا

از میان چهار پاسخ یک مسئله، دانش‌آموز با جایگذاری داده‌ها تنها پاسخ سازگار را انتخاب می‌کند. مفهوم چیست؟

سؤال ۳: سیالی

دو نفر به یک موضوع پاسخ می‌دهند؛ نفر اول ۱۴ ایده و نفر دوم ۸ ایده نوشته است. این داده مستقیماً کدام بعد را مقایسه می‌کند؟

سؤال ۴: انعطاف

فرد برای کاهش مصرف کاغذ، ایده‌هایی دربارهٔ ابزار دیجیتال، شیوهٔ چاپ و بازیافت ارائه می‌کند. چه ویژگی برجسته است؟

سؤال ۵: اصالت

ایده‌ای در میان پاسخ‌های گروه کم‌تکرار و در عین حال مرتبط با مسئله است. کدام بعد مطرح است؟

سؤال ۶: مرحله‌های حل خلاق

گروه ابتدا همهٔ پیشنهادها را ثبت و بعد آن‌ها را با هزینه و زمان می‌سنجد. دو مرحله را نام ببرید.

سؤال ۷: قضاوت زودهنگام

چرا ردکردن هر ایده بلافاصله پس از بیان می‌تواند مرحله واگرا را محدود کند؟

سؤال ۸: پاسخ واحد

سؤالی فقط یک پاسخ عددی دقیق دارد. آیا برای پایان حل بیشتر به واگرایی نیاز است یا همگرایی؟

سؤال ۹: ایدهٔ زیاد اما مشابه

دانش‌آموز دوازده ایده می‌نویسد که همگی تغییر رنگ یک پوسترند. سیالی و انعطاف او را چگونه توصیف می‌کنید؟

سؤال ۱۰: ارزیابی منصفانه

چرا «عجیب‌ترین ایده» الزاماً بهترین راه‌حل خلاق نیست؟

برگهٔ خودتصحیح

در پاسخ بگو فرد گزینه‌ها را گسترش می‌دهد یا محدود می‌کند و شاهد تعداد، تنوع یا معیار را بنویس. برای مرور مفهومی به راهنمای تفکر همگرا و واگرا برگرد.