۲۰ امتحان نهایی / نمونه سؤال · فعل دستوری
۸ توجیه مرحله‌ای

نمونه سؤال توجیه کنید؛
حکم را با اصل و سازوکار پشتیبانی کن

این آزمونک در همین سایت تألیف شده و برگهٔ رسمی نیست. پاسخ توجیهی فقط نتیجه را تکرار نمی‌کند؛ اصل مرتبط را نام می‌برد و نشان می‌دهد چگونه به نتیجه می‌رسیم.

۸
آزمونک تألیفی و بین‌درسی

قالب پاسخ: «این حکم درست است، چون اصلِ ... می‌گوید ...؛ در این مسئله ...، پس ...».

۱. ریاضی

حکم: میانگین مجموعهٔ ۴، ۶ و ۸ برابر ۶ است. توجیه کن.

پاسخ

میانگین از تقسیم مجموع داده‌ها بر تعدادشان به دست می‌آید؛ مجموع ۱۸ و تعداد ۳ است، پس میانگین ۶ می‌شود.

۲. فیزیک

حکم: نیروی عمودی تکیه‌گاه در جابه‌جایی افقی کار انجام نمی‌دهد. توجیه کن.

پاسخ

کار به مؤلفهٔ نیرو در راستای جابه‌جایی وابسته است؛ نیرو و جابه‌جایی عمودند، پس این مؤلفه و کار صفر است.

۳. شیمی

حکم: پودرشدن یک جامد می‌تواند واکنش را سریع‌تر کند. توجیه کن.

پاسخ

پودرشدن سطح تماس را افزایش می‌دهد؛ ذرات واکنش‌دهنده فرصت برخورد بیشتری پیدا می‌کنند و سرعت واکنش بیشتر می‌شود.

۴. زیست

حکم: افزایش ضربان قلب هنگام فعالیت به تأمین نیاز ماهیچه کمک می‌کند. توجیه کن.

پاسخ

ماهیچهٔ فعال اکسیژن و مواد غذایی بیشتری مصرف می‌کند؛ افزایش ضربان، انتقال خون در هر دقیقه را بیشتر می‌کند.

۵. فارسی

حکم: در «چهره‌اش چون ماه می‌درخشید» آرایهٔ تشبیه وجود دارد. توجیه کن.

پاسخ

چهره به ماه مانند شده و واژهٔ «چون» ادات شباهت است؛ بنابراین ارکان اصلی تشبیه دیده می‌شوند.

۶. تاریخ

حکم: یک گزارش هم‌زمان با رخداد لزوماً کاملاً بی‌طرف نیست. توجیه کن.

پاسخ

هم‌زمانی فاصلهٔ زمانی را کم می‌کند، اما جایگاه، هدف و منافع نویسنده می‌تواند روایت او را جهت دهد.

۷. جغرافیا

حکم: دو نقطه با فاصلهٔ مستقیم برابر ممکن است دسترسی متفاوت داشته باشند. توجیه کن.

پاسخ

دسترسی به شبکهٔ راه، شیب، کیفیت مسیر و زمان سفر نیز وابسته است؛ فاصلهٔ مستقیم تنها یکی از عامل‌هاست.

۸. منطق

حکم: مثال نقض می‌تواند یک گزارهٔ کلی را رد کند. توجیه کن.

پاسخ

گزارهٔ کلی دربارهٔ همهٔ مصداق‌ها حکم می‌دهد؛ یافتن یک مصداق دارای شرط و فاقد نتیجه نشان می‌دهد حکم دربارهٔ همه درست نیست.

چطور خودتصحیح کنی؟

اصل را نام ببر، آن را بر دادهٔ سؤال اعمال کن و نتیجه را با «پس» بنویس. اگر میان اصل و نتیجه حلقه‌ای جا افتاده، توجیه ناقص است.