۲۰ امتحان نهایی / مهارت فیزیک
محور، شیب، مقاومت

نمودار I–V؛
پیش از تعبیر شیب ببین کدام کمیت روی کدام محور است

شیب نمودار همیشه خودِ مقاومت نیست. اگر ولتاژ بر محور عمودی و جریان بر محور افقی باشد یک نسبت به دست می‌آید؛ با جابه‌جایی محورها، شیب وارون آن نسبت می‌شود.

I/V

عنوان، محورها و واحدها را بنویس

کمیت محور افقی و عمودی، واحد و مقیاس درجه‌ها را مشخص کن. نام رایج نمودار جای خواندن واقعی محورها را نمی‌گیرد؛ دو نمودار با عنوان مشابه ممکن است محورهای جابه‌جا داشته باشند.

نقطه را به حالت مدار ترجمه کن

هر نقطه یک زوج مقدار هم‌زمان برای جریان و اختلاف پتانسیل است. مختصات را با واحد بخوان و آن را به وضعیت عنصر در همان لحظه یا آزمایش نسبت بده.

شناسنامهٔ شیب

تغییر محور عمودی ÷ تغییر محور افقی | واحد شیب | نسبت فیزیکی متناظر | آیا شیب ثابت است؟

شیب را از دو نقطهٔ مناسب بساز

در بخش خطی، دو نقطهٔ دور و دقیق روی خود خط انتخاب کن. تغییر عمودی و افقی را بنویس و واحدها را تقسیم کن. استفاده از یک نقطه فقط وقتی معنا دارد که خط و مبدأ رابطهٔ لازم را داشته باشند.

مقاومت را با جهت محورها تعیین کن

رابطهٔ میان ولتاژ، جریان و مقاومت را بنویس و سپس ببین شیب نمودار کدام کسر را نشان می‌دهد. اگر شیب وارون مقاومت است، قبل از مقایسه آن را به کمیت خواسته تبدیل کن.

خط عبوری از مبدأ را تفسیر کن

در یک رابطهٔ تناسب مستقیم، نسبت دو کمیت ثابت می‌ماند و نمودار خطی از مبدأ می‌گذرد. خطی‌بودن بخشی از نمودار یا گذر تقریبی را با حکم مطلق دربارهٔ همهٔ شرایط یکی ندان.

منحنی را بازه‌به‌بازه بخوان

اگر شیب تغییر می‌کند، رفتار عنصر در همهٔ نقاط با یک مقاومت ثابت توصیف نمی‌شود. برای هر بازه جهت تغییر نسبت را تحلیل کن و علت را فقط در صورت وجود داده یا محتوای درسی اضافه کن.

شیب خط قاطع و نسبت نقطه را جدا کن

در نمودار غیرخطی، نسبت مختصات یک نقطه، شیب میان دو نقطه و شیب مماس یکسان نیستند. صورت سؤال تعیین می‌کند کدام کمیت لازم است؛ فرمول را پیش از عدد بنویس.

دو عنصر را در مقدار مشترک مقایسه کن

برای مقایسه، یک جریان یا ولتاژ مشترک انتخاب و مقدار دیگر را از هر نمودار بخوان. مقایسهٔ ارتفاع دو نقطه با ورودی‌های متفاوت نتیجهٔ معتبری نمی‌دهد.

توان را از زوج جریان و ولتاژ بساز

اگر سؤال توان می‌خواهد، مختصات همان نقطهٔ کاری را بردار و رابطهٔ مناسب را اجرا کن. شیب را مستقیماً توان ننام. برای کنترل از راهنمای توان الکتریکی استفاده کن.

جواب را با مدار و ابزار پیوند بده

جریان با آمپرسنج و اختلاف پتانسیل با ولت‌سنج سنجیده می‌شود؛ محل اتصال درست برای دادهٔ نمودار مهم است. از راهنمای آمپرسنج و ولت‌سنج و مدار الکتریکی کمک بگیر.