۲۰ امتحان نهایی / مهارت گسسته
اجتماع · اشتراک · اصلاح

شمول و عدم شمول؛
آنچه دوبار شمرده‌ای یک بار کم کن

در شمارش اجتماع، جمع اندازهٔ مجموعه‌ها عناصر مشترک را چند بار می‌شمارد. ناحیه‌ها را روی نمودار ون مشخص کن، اشتراک‌ها را با معنای درست بخوان و سپس اضافه‌شماری را مرحله‌به‌مرحله اصلاح کن.

مجموعهٔ مرجع را مشخص کن

ابتدا معلوم کن کل افراد یا حالت‌های مسئله چیست. عبارت «هیچ‌کدام» و متمم فقط نسبت به این مجموعهٔ مرجع معنا پیدا می‌کند.

هر شرط را به یک مجموعه تبدیل کن

برای هر ویژگی یک نماد انتخاب کن و جملهٔ فارسی را کنار آن بنویس. تغییر معنی مجموعه در میانهٔ حل باعث جابه‌جایی اجتماع و اشتراک می‌شود.

نقشهٔ شمول و عدم شمول

مرجع ← مجموعه‌ها ← اجتماع و اشتراک ← تعداد دفعات شمارش هر ناحیه ← کم‌کردن اضافه‌ها ← افزودن بخش حذف‌شده ← کنترل با نمودار ون

«یا» را با اجتماع و «و» را با اشتراک بسنج

در زبان معمول، «یا» ممکن است حالت مشترک را هم شامل شود. متن سؤال را بخوان و اگر «فقط یکی» یا «دقیقاً یکی» آمده، ناحیهٔ مشترک را جداگانه حذف کن.

فرمول دو مجموعه را از شمارش بساز

با جمع تعداد دو مجموعه، اعضای اشتراک دوبار آمده‌اند؛ پس یک بار اندازهٔ اشتراک را کم کن. دلیل علامت منفی را بفهم تا فرمول در مسئلهٔ تازه فراموش نشود.

در سه مجموعه، اشتراک‌های دوتایی را دقیق بخوان

اشتراک دو مجموعه معمولاً اعضای اشتراک سه‌تایی را نیز دربر می‌گیرد. اگر سؤال «فقط این دو» را می‌خواهد، بخش مرکزی را جدا کن.

چرا اشتراک سه‌تایی دوباره افزوده می‌شود؟

پس از جمع مجموعه‌ها، بخش مرکزی سه بار شمرده شده و با کم‌کردن سه اشتراک دوتایی سه بار حذف می‌شود؛ بنابراین برای یک بار باقی‌ماندن، یک بار دوباره افزوده می‌شود.

«فقط یکی» را ناحیه‌به‌ناحیه بساز

از اندازهٔ هر مجموعه، بخش‌های مشترک مربوط را کم کن و مراقب بخش سه‌تایی باش. سپس سه ناحیهٔ انحصاری را با هم جمع کن.

«هیچ‌کدام» را با متمم پیدا کن

ابتدا تعداد اجتماع را به دست آور و آن را از اندازهٔ مجموعهٔ مرجع کم کن. کم‌کردن جداگانهٔ مجموعه‌ها بدون اصلاح اشتراک‌ها جواب را خراب می‌کند.

مجهول را با ناحیه‌های نامنفی کنترل کن

اگر مسئله یک اشتراک یا ناحیه را مجهول داده، معادله بساز و پس از حل بررسی کن هیچ ناحیه‌ای منفی یا بزرگ‌تر از مجموعهٔ شامل خود نشده باشد.

جواب را با جمع تمام ناحیه‌ها بازبینی کن

ناحیه‌های جدا از هم، از جمله بیرون مجموعه‌ها، باید دقیقاً اندازهٔ مرجع را بسازند. برای نمایش از مجموعه و نمودار ون و برای اصول پایه از اصل جمع و ضرب کمک بگیر.