۲۰ امتحان نهایی / مهارت زیست
حجم، فشار، انتشار

تهویه و تبادل گازها؛
هر پیکان را با اختلاف فشار توضیح بده

برای حل شکل تنفس، رویدادها را زنجیره‌ای بنویس: حرکت ساختار، تغییر حجم، تغییر فشار، جهت جریان هوا و در پایان مسیر انتشار هر گاز. هیچ حلقه را بدون علت به حلقهٔ بعدی وصل نکن.

O₂

تهویه و تبادل گاز را از هم جدا کن

تهویه جابه‌جایی توده‌ای هوا میان محیط و بخش‌های تنفسی است؛ تبادل گاز عبور مولکول‌ها از یک سطح میان دو محیط است. در پاسخ مشخص کن سؤال دربارهٔ ورود و خروج هواست یا انتقال یک گاز از سد تبادلی.

دم و بازدم را به زنجیرهٔ علت تبدیل کن

ابتدا وضعیت ماهیچه‌های درگیر و حرکت بخش‌های قفسه را مشخص کن. سپس تغییر حجم فضای تنفسی، تغییر فشار و جهت جریان هوا را نتیجه بگیر. حفظ‌کردن جهت هوا بدون دو حلقهٔ میانی، در سؤال تغییر شرایط قابل اعتماد نیست.

خط رویداد تهویه

حرکت ماهیچه و قفسه ← تغییر حجم ← تغییر فشار ← اختلاف با محیط ← جهت جریان هوا

فشار را همیشه میان دو محیط مقایسه کن

گفتن «فشار کم شد» کافی نیست؛ روشن کن فشار کدام فضا نسبت به کدام محیط کمتر یا بیشتر شده است. ورود یا خروج هوا از اختلاف فشار نتیجه می‌شود و با برابرشدن فشارها جریان خالص کاهش می‌یابد.

مسیر هر گاز را جدا دنبال کن

برای اکسیژن و کربن‌دی‌اکسید دو خط مستقل بکش. در هر سطح تبادل، مبدأ، مقصد و جهت اختلاف را بنویس. جهت یک گاز را از جهت گاز دیگر حدس نزن و تبادل در بافت را با تبادل در سطح تنفسی جابه‌جا نکن.

ویژگی سطح را به سرعت انتقال وصل کن

نازکی، وسعت و مجاورت با شبکهٔ مویرگی را فقط فهرست نکن. بعد از هر ویژگی توضیح بده چگونه فاصلهٔ انتشار، سطح در دسترس یا حفظ اختلاف میان دو سو را تغییر می‌دهد.

ترکیب هوا را در جای درست مقایسه کن

هوای ورودی، هوای خروجی و هوای موجود در بخش تبادلی یکسان فرض نمی‌شوند. اگر جدول یا نمودار داده شده، ستون‌ها و واحدها را بخوان و تنها دربارهٔ همان کمیت نتیجه بگیر. وجود یک گاز به معنای برابر بودن مقدار آن نیست.

حمل گاز در خون را مرحله‌بندی کن

عبور از سطح تنفسی، ورود به خون، نوع حمل و آزادشدن در بافت را جدا بنویس. اتصال یک گاز به مولکول حامل را با حل‌شدن آن در بخش مایع یکی ندان و نسبت هر مسیر را بدون دادهٔ سؤال حدس نزن.

نمودار اتصال را با محورهایش بخوان

مشخص کن محور افقی و عمودی چه کمیتی دارند. یک نقطه را با دو مختصات گزارش کن و تغییر میان دو نقطه را با جهت حرکت روی منحنی توضیح بده. شکل منحنی را به یک عدد منفرد تقلیل نده.

اختلال فرضی را از نخستین اثر تحلیل کن

اگر سطح، ضخامت، جریان خون یا تهویه تغییر کرده، ابتدا نزدیک‌ترین پیامد مستقیم را پیدا کن. بعد اثر آن را بر اختلاف دو سو، تبادل و رساندن گاز به بافت دنبال کن. مستقیم به نشانهٔ نهایی نپر.

پاسخ را با سه مرز کنترل کن

محیط و فضای تنفسی، فضای تنفسی و خون، و خون و بافت را جدا بازبینی کن. هر پیکان باید مبدأ و مقصد داشته باشد. برای شکل از راهنمای تحلیل شکل و برای گردش خون از راهنمای مسیر خون استفاده کن.